Z Wikipedii

Ten artykuł dotyczy ustroju politycznego. Zobacz też: Republika (grupa muzyczna).

Zobacz hasło republika w Wikisłowniku

Republika (łac. res publica - dosł. rzeczpospolita) - zgodnie z współczesną definicją ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas.

W republice występują różne systemy rządów, zależnie od organu sprawującego władzę, którym może być:

• prezydent wybierany na określony czas, z ograniczoną (albo z nieograniczoną) możliwością ponownego wyboru; prezydent może być odpowiedzialny przed innym organem państwa, albo przed Historią;
• rząd odpowiedzialny przed parlamentem lub przed prezydentem;

Z uznaniem (albo nieuznaniem) danego państwa za republikę istnieją poważne problemy za względu na liczne historyczne definicje. Pod pojęciem republiki rozumiano kiedyś:

I Państwo o ustroju niemonarchicznym. Stanowisko to podzielali Machiavelli i Monteskiusz. Sam Monteskiusz dzielił republiki na demokratyczne i arystokratyczne.

II Państwo, czyli wspólnotę zjednoczoną prawem i wspólnym pożytkiem jak pisał Jean Bodin. Uważał on monarchię za najlepszą republikę.

III Państwo o ustroju mieszanym łączącym cechy monarchii, arystokracji i demokracji.

Ostatnia definicja szczególnie popularna była wśród polskich autorów wzorujących się na stoikach rzymskich. Powodem tego jest nazywanie monarchii Królestwa Polskiego rzeczpospolitą, czyli republiką.

Systemy totalitarne określają często państwo jako republikę, a nawet republikę demokratyczną, chociaż władza jest tam sprawowana przez dyktatora, oligarchię lub monopartię.

Niektóre państwa są określane jako republika bananowa.

[edytuj] Historia

• W starożytności w Atenach występowała forma rządów określana obecnie jako republikańska, jednak Grecy nie stosowali takiego określenia.
• V-I wiek p.n.e. - Republika Rzymska
• w Średniowieczu - miejskie republiki w Italii lub ruska Republika Nowogrodzka.
• XV-XVIII wiek - w Polsce Rzeczpospolita Obojga Narodów była formalnie monarchią.
• XVIII wiek - USA i Francja zostały republikami.
• XIX wiek - republiki powstały w Ameryce Łacińskiej.
• 1815-1846 - Rzeczpospolita Krakowska.
• XX wiek - liczne republiki w Europie, Azji i Afryce.

[edytuj] Zobacz też

• Republika bananowa
• Republika federalna
• Formy państwowe
• Ustrój polityczny
• Parlamenty świata

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Artykuł Włodzimierza Bernackiego