Z Wikipedii

Tycjan - portret Ariosta

Ludovico Giovanni Ariosto (ur. 8 września 1474, zmarł 6 lipca 1533) - poeta włoski, autor poematu Orland szalony. Pisał także satyry i komedie.

Pochodził z Ferrary, lecz urodził się w cytadeli Reggio. Jego ojciec, Niccolo Ariosto, był ochmistrzem na dworze Ercole d'Este. Od cesarza Fryderyka III Habsburga w 1460 otrzymał tytuł hrabiowski i możliwość dodania do herbu wizerunku cesarskiego czarnego orła. Po 1471 został mianowany kapitanem cytadeli i dyrektorem skarbu w Reggio w Lombardii. Matką Ludovica była Daria Malaguzzi. Ludovico był najstarszym z dziesięciorga jej dzieci. W roku 1486 rodzina Ariostów wróciła do Ferrary, bowiem Niccolo został mianowany giudice dei savi, na najwyższe stanowisko miejskie. Po krótkim czasie z powodu nadużyć został z niego usunięty. W Ferrarze Ludovico uczęszczał do łacińskiej szkoły Lukki Ripa, a później studiował prawo na uniwersytecie. Ariosto, już jako doktor praw, brał udział w lekcjach nadwornego nauczyciela, humanisty, Georgio da Spoleto, który zapoznał go z dziełami Owidiusza, Wergiliusza, Horacego, Plauta i Terencjusza. Pod wpływem tych lektur Ludovico zaczął pisać wiersze po łacinie. Po śmierci ojca w 1500 Ludovico musiał zająć się gospodarowaniem w majątku w Reggio, by utrzymać matkę i dziewięciorgo rodzeństwa. W 1502 został kasztelanem zameczku w Canossa. W tych latach Ludovico został ojcem dwóch nieślubnych synów, z dwóch różnych matek, Giovanniego i Virginio Ariosto (późniejszego wydawcę pośmiertnych "Pięciu pieśni" napisanych przez ojca, lecz wyłączonych z autoryzowanego przez ojca wydania). Od 1503 Ariosto służy na dworze kardynała Hipolito d'Este.

W czasie jednej z misji we Florencji Ariosto poznał Aleksandrę Bennucci, wdowę po Strozzim, która pojechała za nim do Ferrary, i którą kilka lat później poślubił potajemnie, (ponieważ miał kilka prebend kościelnych, które mógł stracić gdyby kardynał dowiedział się o ślubie). Z powodu Aleksandry odmówił wyjazdu z kardynałem na Węgry w 1517, tracąc dochody z dworskiej służby. Dzięki księżnej Ferrary, Lukrecji Borgii, został gubernatorem ziem Garfagnany w Apeninach. Z tego odludzia wyzwolił się Ludovico w 1525, kiedy został wezwany do Ferrary.

Pomnik Ariosta w Reggio Emilia.

[edytuj] Orland szalony

Z myślą o napisaniu epickiego poematu sławiącego rycerstwo Ariosto nosił się od 1503. W 1506 ukończył pierwszą, napisaną po włosku, księgę Orlanda szalonego (Orlando furioso), którą przedstawił kardynałowi d'Este. W pieśniach chciał dać wierny obraz rycerstwa "śpiewać o kobietach, rycerzach, o zbrojnych czynach, o miłości i odważnych wyprawach". Poemat zostaje ukończony w 1515, ale Ludovico pracował nad nim do końca swojego życia. Pierwsze wydanie Orlando furioso ukazało się w 1516, kolejne w 1521, a wydanie pełne w 1532. Prace nad dalszym doskonaleniem dzieła przerwała śmierć autora.

[edytuj] Satyry

• I – Rola intelektualisty, życie dworskie; odmowa wyjazdu na Węgry do Agrii wraz z kardynałem Hippolito d'Este;

• II – Polemika skierowana przeciw dworowi papieskiemu;

• III – Ideał prostoty życia wyzbytego ambicji światowych, próżnośc władzy i bogactwa; pochwała sroki;

• IV – Pobyt w Garfagnanie. Opis własnych trudów życiowych i tęsknota za Ferrarą i ukochaną kobietą;

• V – Rady wybierania dobrej żony; humor mizoginny;

• VI – (Skierowana do Pietro Bembo) wspomina szerokie studia humanistyczne;

• VII – Motywy kierujące nim odrzucając posadę ambasadora w Rzymie; miłość Ferrary.

[edytuj] Komedie

• La Cassaria, prozą (1508)
• I Suppositi, prozą (1509)
• Il Negromante, (Czarownik), wierszem (1520)
• La Lena, wierszem (1528)
• Gli Studenti (nieukończona), wierszem (1518-19)

[edytuj] Zobacz też

Zobacz w włoskich Wikiźródłach tekst oryginalny Orlando furioso

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Ludovica Ariosta

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Ludovico Ariosto

• literatura włoska.

[edytuj] Linki zewnętrzne

• (pl) Ludowika Aryosta Orland szalony T.1
• (pl) Ludowika Aryosta Orland szalony T.2
• (pl) Ludowika Aryosta Orland szalony T.3
• (it) Tekst oryginału: Ludovico Ariosto Orlando furioso