Z Wikipedii

Współrzędne: 46°03′23″N 14°30′28″E / 46.05639, 14.50778

Lublana Ljubljana
Herb Lublany
Lublana, panorama, w tle zamek
Państwo	Słowenia
Powierzchnia	275 km²
Położenie	46° 03' 23 '' N 14° 30' 28 '' E
Wysokość	298 m n.p.m.
Ludność (2002) • liczba ludności • gęstość • aglomeracja	265 881 964 os./km² 495 000
Kod pocztowy	1000
Podział miasta	18 dzielnic
Miasta partnerskie	Belgrad (Serbia) Bratysława (Słowacja) Chemnitz (Niemcy) Chengdu (Chiny) Cleveland (USA) Klagenfurt (Austria) Leverkusen (Niemcy) Moskwa (Rosja) Nottingham (Wielka Brytania) Pueblo (USA) Rijeka (Chorwacja) Susa (Tunezja) Wiedeń (Austria) Wiesbaden (Niemcy) Zagrzeb (Chorwacja)
Położenie na mapie Słowenii Lublana Ljubljana
Strona internetowa

Lublana, uniwersytet

Lublana, ratusz

Lublana, Zmajski Most

Lublana, Cankarjevo Nabrežje

Lublana, Browar Union

Lublana, Zawieszona na rogu ulicy klatka dla człowieka skazanego na zagłodzenie na śmierć; wewnątrz atrapa ludzkiego szkieletu

Lublana (słoweń. Ljubljana, wł. Lubiana, niem. Laibach) – stolica Słowenii, położona nad rzeką Lublanicą.

[edytuj] Podstawowe informacje

• język: słoweński
• narodowości: słoweńcy
• religie: katolicyzm, protestantyzm, prawosławie, islam
• waluta: euro
• klimat: umiarkowany
• port lotniczy: Brnik

[edytuj] Historia

Historia Lublany sięga roku 2000 p.n.e. kiedy to pierwsi ludzie zaczęli budować tymczasowe drewniane chaty na terenie dzisiejszej stolicy Słowenii. W późniejszym czasie teren ten stał się częstym szlakiem dla różnych ludów oraz plemion. Jako pierwsi na stałe zamieszkali na tych terenach Veneti. W III w. p.n.e. tereny te zostały zamieszkane także przez celtyckie plemię Taurisci. W I w. n.e. Rzymianie założyli na terenie dzisiejszej Lublany wojskowe obozowisko nazywając je Emona. W 452 r. Hunowie dowodzeni przez Attylę zniszczyli kompletnie osadę. Emona liczyła ok. 6000 mieszkańców i odgrywała dużą rolę podczas walk liczebnych. W VI w. Słowianie zaczęli zamieszkiwać tereny Słowenii. W IX w. Słowianie dostali się pod niewolę Franków. Nazwa miasta, Luwigana, pojawiła się po raz pierwszy w dokumencie z 1144 roku. W XIII w. miasto zostało podzielone na trzy dzielnice: Stari trg, Mestni trg, Novi trg. W 1220 roku Lublana otrzymała prawa miejskie, wraz z prawem do wytwarzania własnej monety. W 1270 roku Kraina została zdobyta przez króla Przemysła Ottokara II Wielkiego, został on jednak pokonany w 1278 roku przez Rudolfa I Habsburga, który zmienił nazwę miasta na Laibach. Lublana pozostawała w rękach Habsburgów do roku 1797.

W XV wieku Lublana była znana ze względu na sztukę. W 1511 roku miało miejsce wielkie trzęsienie ziemi, po czym została odbudowana w stylu renesansowym oraz zbudowany został nowy mur wokół miasta. W XVI w. populacja wynosiła 5,000, z czego 70% posługiwało się językiem słoweńskim, 30% j. niemieckim. W 1550 r. opublikowano w Lublanie dwie pierwsze słoweńskie książki. W XVI wieku Lublana była ośrodkiem Reformacji. Mieszkało tam kilku ważnych przedstawicieli Luteranizmu – Primož Trubar, Adam Bohorič i Jurij Dalmatin. Mniej więcej w podobnym czasie powstała pierwsza szkoła średnia oraz biblioteka publiczna, co bezsprzecznie dało Lublanie miano centrum kultury słoweńskiej. W 1597 r. Jezuici przybyli do miasta i otwarli drugą szkołę średnią, która później przekształciła się w wyższą. Architektura barokowa zawitała w mieście pod koniec XVII wieku, gdy do Lublany przybyli architekci z zagranicy.

Za rządów Napoleona miasto stało się stolicą Prowincji Iliryjskich. W 1815 r. miasto znowu stało się własnością Austrii. W latach 1816]-1849 było częścią Królestwa Illyrii. W 1821 r. Lublana gościła Kongres w Laibach, który przywrócił wcześniejsze granice państw europejskich. Pierwszą linią kolejową w 1849 było połączenie Wiedeń-Lublana. Zostało ono przedłużone w 1857 do Triest. Publiczna linia elektryczna pojawiła się w 1898 r. W 1895 r., Lublana, wtedy miasto liczące 31,000 mieszkańców została nawiedzona przez poważne trzęsienie ziemi wynoszące 6.1 skali Richtera. 1,400 budynków zostało zniszczonych. Pewna część została odbudowana w stylu secesyjnym.

W 1918 roku po zakończeniu I Wojny Światowej, region ten został przyłączony do Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców. W 1929 roku powstało Królestwo Jugosławii. Kraj został podzielony na okręgi, zwane banowinami. Lublana została stolicą okręgu Dravska banovina. W 1941 roku, podczas II Wojny Światowej faszystowskie Włochy okupowały miasto, poprzedzając nazistowskie Niemcy w 1943 r. Miasto było otoczone przez ponad 30 kilometrowy drut kolczasty mający zapobiec współpracy z podziemnym ruchem oporu (front wyzwolenia ludności słoweńskiej) w mieście wraz z jugosławiańskimi partyzantami działającymi poza ogrodzeniem. W 1985 roku w miejsce ogrodzenia powstała malownicza ścieżka spacerowa (Pot okoli Ljubljane – Ścieżka dookoła Lublany).

Po II Wojnie Światowej Lublana stała się stolicą Socjalistycznej Republiki Słowenii – części komunistycznej Jugosławii, do czasu gdy 25 czerwca 1991 roku Słowenia ogłosiła niepodległość, a Lublana stała się jej stolicą. Kraj ten stał się częścią Unii Europejskiej w maju 2004 roku.

[edytuj] Położenie, klimat, ukształtowanie powierzchni

Miasto zajmuje powierzchnię 275m2. Położone jest w centrum Słowenii, pomiędzy Austrią, Węgrami, Chorwacją i Wenecją – regionem Włoch. Lublana leży 140 km na zachód od Zagrzebia, 250 km na wschód od Wenecji, 350 km na południowy-zachód od Wiednia i 400km na południowy-zachód od Budapesztu. Najwyższym punktem miasta jest Janški Hrib na wysokości 794 m. n.p.m. Liczba trzęsień ziemi niszczących Lublanę (w tym te z 1511 i 1895 r.) świadczy o fakcie, iż Słowenia jest zlokalizowana w aktywnej strefie sejsmicznej spowodowanej jej pozycją na Płycie eurazjatyckiej. Słowenia znajduje się na złączeniu trzech ważnych stref tektonicznych – Alp, Gór Dynarskich oraz Kotliny Panońskiej. Naukowcy są w stanie zidentyfikować ponad 60 trzęsień ziemi w przeszłości. Klimat Lublany, jak i wschodniej części Słowenii to klimat umiarkowany kontynentalny. Lipiec jest najcieplejszym miesiącem, a styczeń oraz luty są najzimniejszymi. Najniższą zanotowaną temperaturą było –28°C a najwyższą 39°C.

[edytuj] Podział administracyjny

• Bežigrad
• Center
• Črnuče
• Dravlje
• Golovec
• Jarše
• Moste
• Polje
• Posavje
• Rožnik
• Rudnik
• Sostro
• Šentvid
• Šiška
• Šmarna gora
• Trnovo
• Vič

[edytuj] Gospodarka

• przemysł: elektromaszynowy, elektroniczny, lekki (włókienniczy, obuwniczy), chemiczny, drzewno-papierniczy, spożywczy (tytoniowy)

[edytuj] Miejsca godne uwagi

• Pałac Biskupi
• zamek
• park Tivoli
• klasztor i kościół Urszulanek
• ruiny rzymskie
• Muzeum Narodowe
• Galeria Narodowa
• Biblioteka Narodowa
• uniwersytet
• Katedra świętego Mikołaja
• ratusz
• plac Prešerena
• Tromostovje (potrójny most)
• Robbov vodnjak (barokowa fontanna)
• Metelkova
• Zoo Lublana
• w okolicy : Bled

[edytuj] Liczba mieszkańców

• 257 388 (2002 – według spisu powszechnego)
• 255 115 (2005 – wartość szacunkowa)

[edytuj] Komunikacja

Lublana jest w centrum słoweńskiej sieci dróg, która prowadzi do wszystkich zakątków kraju. Przez Lublanę przebiega autostrada A1 prowadząca na zachód do Triest, Wenecji oraz Rijeki; na północ do Mariboru, Graz oraz Wiednia. Autostrada A2 prowadzi na wschód do stolicy Chorwacji – Zagrzebia oraz Węgier, lub do głównych miast byłej Jugosławii, jak np. Belgradu; na północny-zachód prowadzi do Klagenfurtu oraz Salzburgu.

Główny dworzec kolejowy Ljubljana zbudowany został w 1849 r. Odnowiony został w 1980 r. przez architekta Marko Mušič. W 2008 roku rozpoczęła się budowa wielopiętrowego kompleksu biurowo-rozrywkowo-handlowego na terenie dworca.

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Strona internetowa Lublany
• History and Travel Information

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Lublana