Z Wikipedii

Artykuł Lech Wałęsa jest teraz rozbudowywany dzięki inicjatywie Ważne artykuły.

Z twoją pomocą może się stać artykułem na medal!

Oddaj swój głos na kolejny artykuł

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
Lech Wałęsa
ur. 29 września 1943 w Popowie
Poprzednik	Wojciech Jaruzelski (w kraju), Ryszard Kaczorowski (na uchodźstwie)
Okres urzędowania	od 22 grudnia 1990 do 22 grudnia 1995
Następca	Aleksander Kwaśniewski
Pierwsza Dama	Danuta Wałęsa
Szef Kancelarii Prezydenta	pierwszy Jarosław Kaczyński ostatni Stanisław Iwanicki
Szef Gabinetu Prezydenta	Mieczysław Wachowski

Lech Wałęsa (ur. 29 września 1943 w Popowie) – polski działacz związkowy i polityk, z zawodu elektryk. Lider Solidarności i Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1990-1995.

Człowiek roku 1981 według magazynu Time oraz laureat Pokojowej Nagrody Nobla (1983).

Działalność opozycyjna w PRL

Od czerwca 1961 do maja 1967 pracował w POM Łochocin. W latach 1967-1976 był pracownikiem, jako elektryk okrętowy, Stoczni Gdańskiej im. Lenina. W 1970 był członkiem Komitetu Strajkowego w Stoczni Gdańskiej. W 1971 został czasowo członkiem egzekutywy legalnego związku zawodowego, ale kilka miesięcy później został usunięty z tego stanowiska za "pieniactwo"^{[potrzebne źródło]}. W 1976 został zwolniony z pracy za publiczne krytykowanie kierownictwa Stoczni Gdańskiej. Od 8 czerwca 1976 zatrudnił się w Zakładach ZREMB. W czerwcu 1978 włączył się do działalności Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża.

Porozumienia sierpniowe i NSZZ Solidarność

W sierpniu 1980 był jednym z organizatorów i przywódców strajku w Stoczni Gdańskiej. Po uzyskaniu ustępstw ekonomicznych rozwiązał strajk, a po zawróceniu rozchodzących się Stoczniowców przez działaczy PRL (m.in. Alinę Pieńkowską) i postawieniu postulatów politycznych kontynuował strajk stając na czele Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego. Utworzono go z przybywających do Stoczni delegacji strajkujących zakładów z całej Polski. Po podpisaniu porozumienia z delegacją rządową pod przewodnictwem Mieczysława Jagielskiego przekształcił się on w Tymczasowy Komitet Koordynacyjny NSZZ "Solidarność", a ten po rejestracji związku w sądzie przekształcił się w Krajową Komisję Wykonawczą. 17 września 1980 Wałęsa wybrany został przewodniczącym Krajowej Komisji Porozumiewawczej. W kwietniu 1981 na zjeździe delegatów NSZZ Solidarność został wybrany formalnie przewodniczącym Solidarności oraz Krajowej Komisji Porozumiewawczej (1980-1981), której zadaniem było utrzymywanie negocjacji z rządem.

Drzwi do pokoju w byłym Ośrodku Wypoczynkowym Urzędu Rady Ministrów w Arłamowie, w którym na początku 1982 roku internowany był Lech Wałęsa

Internowanie i inwigilacja

W grudniu 1981 był internowany w Chylicach, Otwocku i Arłamowie, został zwolniony w listopadzie 1982. Rok później wrócił do pracy w Stoczni Gdańskiej na stanowisko elektryka, które zajmował formalnie do 1990 roku.

W latach 1983-1987 oficjalnie był tylko "prywatną osobą", jednak faktycznie odgrywał rolę trzymanego pod stałym dozorem milicyjnym nieformalnego lidera opozycji^{[potrzebne źródło]}. W 1987 założył półlegalną Krajową Komisję Wykonawczą NSZZ "Solidarność", która dążyła oficjalnie do legalizacji związku. Istniała ona trzy lata.

W 1988 był współorganizatorem strajku w Stoczni Gdańskiej, zakończonego ugodą z rządem i rozpoczęciem rozmów Okrągłego Stołu. Był współtwórcą porozumień Okrągłego Stołu, czyli nieformalnym przywódcą tzw. społecznej części uczestników tych rozmów i oficjalnie jej głównym koordynatorem. Był też współzałożycielem Komitetu Obywatelskiego przy przewodniczącym NSZZ Solidarność.

Nagroda Nobla

W 1983 jako lider podziemnej Solidarności otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla. Odebrała ją jego żona Danuta Wałęsa 10 grudnia 1983 roku w Oslo^[1]. Władze PRL odmówiły wydania Wałęsie paszportu.

Okrągły stół

Wałęsa 31 sierpnia 1988 podczas spotkania z gen. Kiszczakiem osiągnął porozumienie w sprawie rozpoczęcia obrad rządu z opozycją w zamian za wygaszenie zorganizowanej przez „Solidarność” fali strajków.

Rozmowy okrągłego stołu rozpoczęły się 6 lutego 1989, a zakończyły 5 kwietnia 1989. W ich wyniku możliwa była zmiana Konstytucji PRL i wybory parlamentarne w czerwcu 1989.

Komitet Obywatelski zdobył w wyborach w 1989 roku 99 ze 100 mandatów w Senacie i wszystkie z 35% pochodzących z wolnego wyboru miejsc w Sejmie. W sierpniu 1989 zorganizował spotkanie z przewodniczącymi ZSL i SD, zawiązując w Sejmie koalicję, która utworzyła następnie pierwszy powojenny niekomunistyczny rząd z Tadeuszem Mazowieckim jako premierem.

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

Sprawował urząd Prezydenta RP od 22 grudnia 1990 do 22 grudnia 1995.

Wybory prezydenckie w 1990

Wybrany na Prezydenta RP w wyborach powszechnych przeprowadzonych w dwóch turach w listopadzie i grudniu 1990.

Polityka zagraniczna

• W roku 1991 jako pierwszy w historii prezydent Polski złożył wizytę w Izraelu
• W roku 1991 jako nowo wybrany prezydent III Rzeczypospolitej odwiedził Stany Zjednoczone i spotkał się z działaczami oraz przywódcami Kongresu Polonii Amerykańskiej w Waszyngtonie, Chicago i wielu innych centrach licznej ludności polskiej
• W marcu 1992, w czasie wizyty w Niemczech wysunął koncepcje NATO-bis i EWG-bis, będące alternatywą dla NATO i EWG dla państw Europy Środkowej

Polityka krajowa

• W roku 1992 przyczynił się do obalenia rządu Jana Olszewskiego po opublikowaniu tzw. listy Macierewicza
• W roku 1993 był inicjatorem założenia Bezpartyjnego Bloku Wspierania Reform
• W maju 1993 rozwiązał Sejm i Senat wskutek uchwalenia wotum nieufności dla rządu Suchockiej

Wybory prezydenckie w 1995

• 19 listopada 1995 – przegrał w drugiej turze wyborów prezydenckich z Aleksandrem Kwaśniewskim

Działalność po prezydenturze

W kraju

• W roku 1995 założył pozarządową organizację Fundacja "Instytut Lecha Wałęsy"
• W latach 1996-97 próbował organizować własną partię polityczną, jednak ostatecznie poparł kampanię wyborczą AWS, która skończyła się w 1997 roku wygraną tego ugrupowania w wyborach parlamentarnych. Jego zasługa w tym sukcesie jest jednak minimalna, a sam Wałęsa po roku odwrócił się od AWS i zaczął ją krytykować.
• W roku 2000 ponownie przegrał wybory prezydenckie, otrzymując śladowe poparcie (1,01%), po którym ogłosił ostateczne odejście na polityczną emeryturę.
• W roku 2004 otrzymał Dyplom Specjalny MSZ za wybitne zasługi dla promocji Polski w świecie.
• W lutym 2005 roku napisał list otwarty na temat kontrowersyjnej rozgłośni katolickiej Radia Maryja – oskarżył ją mocnymi słowami o spiskowe teorie na temat III RP, antysemityzm i ksenofobię. Bodźcem do tego działania stało się oskarżenie Wałęsy na antenie Radia Maryja o współpracę ze Służbą Bezpieczeństwa pod pseudonimem "Bolek". Spotkał go za to agresywny atak ze strony środowisk prawicy. Wałęsa publicznie ogłosił poparcie dla powstającej Partii Demokratycznej i niemal równolegle poparł kandydaturę Donalda Tuska z Platformy Obywatelskiej na prezydenta RP^{[potrzebne źródło]}.
• 16 listopada 2005 roku uzyskał decyzją Instytutu Pamięci Narodowej status pokrzywdzonego przez służby bezpieczeństwa PRL i zapowiedział walkę na drodze sądowej z osobami oskarżającymi go o działalność agenturalną.
• 22 sierpnia 2006 Lech Wałęsa wystąpił z Solidarności, gdyż uznał że związek za bardzo zaangażował się w poparcie PiS i braci Kaczyńskich. Decyzję rozważał już w roku 2005, kiedy polecił opłacenie składek członkowskich tylko do końca roku.
• 11 czerwca 2007 Sąd Okręgowy w Gdańsku orzekł, iż Lech Wałęsa naruszył dobra osobiste Krzysztofa Wyszkowskiego nazywając go między innymi "małpą z brzytwą", "wariatem", "chorym debilem".
• 19 czerwca 2007 na swojej stronie internetowej napisał komentarz w którym nazwał obecnego Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego "s...synem", zaś w programie publicystycznym Kropka nad i na antenie telewizji TVN 24 podtrzymał to zdanie^[2].
• 24 września 2008 Sąd Okręgowy w Gdańsku podtrzymał wyrok z 11 czerwca 2007, iż Lech Wałęsa naruszył dobra osobiste Krzysztofa Wyszkowskiego.

Na arenie międzynarodowej

• W lutym 2002 – podczas uroczystego otwarcia Zimowych Igrzysk Olimpijskich 2002 reprezentował Europę, niosąc flagę olimpijską u boku sławnych przedstawicieli pozostałych kontynentów
• W czerwcu 2004 jako pełnomocnik Prezydenta RP Kwaśniewskiego reprezentował władze polskie na pogrzebie byłego prezydenta USA Ronalda Reagana
• Pod koniec 2004 – poparł publicznie Pomarańczową Rewolucję na Ukrainie – jego widok na wiecu na kijowskim Majdanie wywołał euforię tłumów. Próbował mediować pomiędzy skłóconymi stronami – obozem Wiktora Juszczenki i Wiktora Janukowycza, lecz obóz Janukowycza odrzucił jego próby mediacji na samym starcie.

Lech Wałęsa i Aleksander Kwaśniewski podczas obchodów 25-lecia NSZZ Solidarność.

• W kwietniu 2005 na zaproszenie Prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego wziął udział w delegacji władz polskich na pogrzebie papieża Jana Pawła II. Wówczas z inicjatywy Tadeusza Mazowieckiego doszło do pierwszej od czasu wyborów z 1995 rozmowy obu prezydentów.
• W październiku 2008 przy poparciu rządu Donalda Tuska, pomimo sprzeciwu prezydenta Lecha Kaczyńskiego, Lech Wałęsa został członkiem nowo utworzonej 12-osobowej grupy refleksyjnej Unii Europejskiej, określanej jako "rada mędrców". Grupa, której powołanie zaproponował prezydent Francji Nicolas Sarkozy, ma się zająć rozpatrywaniem fundamentalnych zagadnień wymagających zmian i decyzji politycznych w niedalekiej przyszłości, takich jak globalizacja, zmiany klimatyczne, imigracja, rynek pracy itd.

Posądzenia o współpracę z SB

Od wczesnych lat 90. w wypowiedziach dawnych współpracowników Lecha Wałęsy i jego przeciwników politycznych (m.in. Krzysztofa Wyszkowskiego, Andrzeja Gwiazdy, Anny Walentynowicz oraz niektórych działaczy Solidarności) pojawiają się oskarżenia o współpracę ze Służbą Bezpieczeństwa. Lech Wałęsa został wymieniony jako tajny współpracownik SB o pseudonimie "Bolek" również przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego w czerwcu 2008^[3][4]. Podobne opinie pojawiały się w filmach dokumentalnych Nocna zmiana (1994) i Plusy dodatnie, plusy ujemne (2005-2006) oraz w książkach SB a Lech Wałęsa. Przyczynek do biografii^[5] (2008) i Sprawa Lecha Wałęsy^[6] (2008).

Wyrokiem z 11 sierpnia 2000 Sąd Apelacyjny w Warszawie V Wydział Lustracyjny orzekł, że oświadczenie lustracyjne złożone przez kandydata na Prezydenta RP Lecha Wałęsę jest zgodne z prawdą^[7] w rozumieniu ustawy lustracyjnej z 11 kwietnia 1997 r.^[8].

16 listopada 2005 Lech Wałęsa otrzymał zaświadczenie nr 1763/05^[9], wystawione przez IPN, w którym stwierdzono, iż przysługuje mu status osoby pokrzywdzonej w rozumieniu art. 6 ustawy o IPN z 18 grudnia 1998 r.^[10]. IPN przyznał Wałęsie status pokrzywdzonego w drodze tajnego głosowania, w stosunku głosów 4:3^[11].

1 grudnia 2008 IPN udostępnił na swojej stronie internetowej protokół z przesłuchania 18 listopada 2008 Edwarda Graczyka, byłego funkcjonariusza SB, przydzielonego od grudnia 1970 w Gdańsku do kontaktów z Lechem Wałęsą^[12][13]. W osobnym oświadczeniu medialnym sam Graczyk zaprzeczył aby werbował Wałęsę na Tajnego Współpracownika^[14].

Ordery i odznaczenia

Polskie

Lech Wałęsa z tytułu swego wyboru na urząd Prezydenta RP stał się:

• Kawalerem Orderu Orła Białego, Wielkim Mistrzem Orderu i przewodniczył jego Kapitule,
• Kawalerem Orderu Odrodzenia Polski I klasy, Wielkim Mistrzem Orderu i przewodniczył jego Kapitule.

Zagraniczne

Herb przydzielony Wałęsie przez Urząd Heraldyczny Królestwa Szwecji z okazji nadania Królewskiego Orderu Serafinów. Według intencji projektanta – Adama Heymowskiego – nawiązuje do polskich barw narodowych i do herbu Gdańska. Jeden z krzyży zastąpiony został lilią, symbolizującą Matkę Boską Częstochowską

• Królewski Order Serafinów (1993) – Szwecja
• Wielki Krzyż Orderu Łaźni (1991) – Wielka Brytania
• Krzyż Wielki Orderu Legii Honorowej (1991) – Francja
• Wielki Krzyż Orderu Ziemi Maryjnej (2006) – Estonia
• Order Białego Lwa – (1999) – Czechy
• Order Słonia – Dania
• Wielki Order Zasług (1991) – Włochy
• Wielki Krzyż :Order Białej Róży (1993) – Finlandia
• Order Lwa Niderlandów – Holandia
• Order I Klasy Francisco de Miranda (1989)
• Order Piusa XII – Watykan
• Order Zasługi Republiki Federalnej Niemiec
• Order Zasług Republiki Chile
• Narodowy Order Krzyża Południa – Brazylia
• Medal Niepodległości Republiki Turcji
• Wojskowy Order Św. Jakuba z Mieczami – Portugalia
• Order Henryka Portugalskiego – Portugalia
• Order św. Olafa – Norwegia
• Medal Republiki Urugwaju
• Wielki Krzyż Orderu Zasług Republiki Węgierskiej (1994)
• Medal Wolności National Endowment for Democracy, Waszyngton, (1999) – USA

Wyróżnienia

Od opuszczenia fotela prezydenckiego w 1995 roku do czerwca 2004 roku otrzymał 15 doktoratów honorowych.

Jako pierwszy Polak zdobył w 1981 roku tytuł Człowieka Roku magazynu Time. W 1995 roku otrzymał tytuł Człowiek Roku tygodnika Wprost. Jest laureatem statuetki Nagrody Humanitarnej VICTORIA, którą odebrał w świdnickiej katedrze, a także Nagrody Kisiela 2005 oraz nagrody Galileo 2000 w (2007).^[15]

17 lipca 1996 wyróżniony honorowym tytułem Przyjaciel Ludzi Bezdomnych, nadawanym przez twórcę Monaru – Marka Kotańskiego. Funkcjonuje również stowarzyszenie jego imienia – Stowarzyszenie imienia Lecha Wałęsy.

Z rąk Królowej Brytyjskiej Elżbiety II otrzymał godność Honorowego Członka Orderu Łaźni (Honorary Member of the Most Honourable Order of the Bath; obywatele brytyjscy otrzymują przy nadaniu tego orderu osobiste szlachectwo, ale nie odnosi się to do cudzoziemców), a w 1993 roku z okazji udekorowania szwedzkim odznaczeniem – Orderem Św. Serafina nadano mu herb mający zastosowanie wyłącznie do celów orderowych ^[16].

24 maja 2007 Rada Miasta Stołecznego Warszawy przyznała mu tytuł Honorowego Obywatela. Dyplom z rąk prezydent stolicy Hanny Gronkiewicz-Waltz oraz przewodniczącej Rady Miasta Ewy Malinowskiej-Grupińskiej odebrał 31 lipca 2007, w przeddzień rocznicy wybuchu powstania warszawskiego.

W 2007 został dożywotnim członkiem FOSE – Przyjaciele Skautingu w Europie. Oficjalnego przyjęcia do FOSE dokonał Jørgen Rasmussen, prezes Europejskiej Fundacji Skautowej^[17].

Życie prywatne

Syn Bolesława Wałęsy (1908-1945) i Feliksy z domu Kamińskiej (1916-1975). Z żoną Danutą (poślubioną w 1969 roku) ma ośmioro dzieci.

Jeden z synów, Jarosław Wałęsa, jest posłem Platformy Obywatelskiej na Sejm VI kadencji. Córka, Maria Wiktoria, była rzeczniczką biura prasowego ojca. W 2006 wzięła udział w IV serii programu TVN Taniec z gwiazdami, gdzie wraz z Pawłem Godkiem zajęła VII miejsce. Najstarszy syn, Bogdan, był funkcjonariuszem gdańskiej Delegatury UOP^[18].

27 lutego 2008 w klinice Methodist DeBakey Heart and Vascular Center w Houston, Wałęsa został poddany zabiegowi, podczas którego wszczepiono mu dwukomorowy rozrusznik-defibrylator oraz stent^[19].

Lech Wałęsa w internecie

Prezydent Lech Wałęsa posiada dwa numery gadu-gadu : 5606334 i 1980. Prowadzi dwa blogi na stronach www.mojageneracja.pl/1980 i www.mojageneracja.pl/5606334. Prowadzi wideoblog na stronie www.lechwalesa.bloog.pl. Posiada profil na stronie www.wirtualni.pl.

Książki autorstwa Lecha Wałęsy

W 1984 Wałęsa wydał autobiografię zatytułowaną Droga nadziei. W 2007 ukazała się książka Lech Wałęsa. Moja III RP. Straciłem cierpliwość, a w 2008 nowa obszerna autobiografia Wałęsa. Droga do prawdy. Autobiografia. ^[20]

Przypisy

Zobacz też

Dodatkowe informacje w siostrzanych projektach:

 Grafiki i media  na Wikimedia Commons
 Teksty źródłowe  w Wikiźródłach
 Cytaty  w Wikicytatach

Zobacz wiadomości w serwisie Wikinews:

• Lech Wałęsa wystartuje w wyborach prezydenckich
• Wałęsa: Opuszczę "Solidarność"

• Skład Kancelarii Prezydenta Lecha Wałęsy
• Wybory prezydenckie w Polsce 1990
• Wybory prezydenckie w Polsce 1995
• Wybory prezydenckie w Polsce 2000

Linki zewnętrzne

• Fundacja Instytut Lecha Wałęsy
• Lech Wałęsa w encyklopedii Britannica (en)
• Materiały Instytutu Pamięci Narodowej udostępnione przez Lecha Wałęsę dot. jego osoby
• Perspektywa historyczna Lecha Wałęsy – wywiad z Janiną Paradowską 23 września 2008

Poprzednik Wojciech Jaruzelski

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej 1990-1995

Następca Aleksander Kwaśniewski

p • d • e Prezydenci Polski II Rzeczpospolita (1918-1939) Józef Piłsudski • Gabriel Narutowicz • Maciej Rataj (p.o.) • Stanisław Wojciechowski • Maciej Rataj (p.o.) • Ignacy Mościcki Polska na Uchodźstwie (1939-1990, szerokie uznanie międzynarodowe do 1945) Władysław Raczkiewicz • August Zaleski • Rada Trzech • Stanisław Ostrowski • Edward Raczyński • Kazimierz Sabbat • Ryszard Kaczorowski Polska Ludowa (1947-1952) Bolesław Bierut Polska Rzeczpospolita Ludowa (do 1989) Wojciech Jaruzelski III Rzeczpospolita (od 1989) Wojciech Jaruzelski • Lech Wałęsa • Aleksander Kwaśniewski • Lech Kaczyński

p • d • e Honorowi obywatele Radomia Antoni Czortek • Ignacy Daszyński • Mirosław Hermaszewski • Jan Paweł II • Maria Fołtyn • Piotr Klimuk • Leszek Kołakowski • Bolesław Limanowski • Edward Materski • Michaił Orłow • Kazimierz Paździor • Józef Piłsudski • Edward Śmigły-Rydz • Włodzimierz Sedlak • Tadeusz Sołtyk • Andrzej Wajda • Lech Wałęsa

p • d • e Honorowi obywatele Wrocławia Arthur Johnson Hobrecht (1872) • Heinrich Robert Göppert (1875) • Ernst W. Wachler (1875) • Max von Forckenbeck (1878) • Carl Friedrich Eduard Bartsch (1878) • Wilhelm von Tümpling (1880) • Adolph Menzel (1885) • Helmut Karl Bernhard von Moltke (1890) • Gustav Dickhuth (1892) • Otto Theodor von Seydewitz (1894) • Ferdinand Julius Cohn (1897) • Wilhelm Salomon Freud (1901) • Maximilian von Ysselstein (1902) • Hermann von Hatzfeld-Trachenberg (1903) • Otto Muehl (1907) • Robert von Zedlitz-Trützschler (1909) • Georg Bender (1912) • Georg Kopp (1912) • Wiktor II Amadeusz von Ratibor (1913) • Remus von Woyrsch (1919) • Gerhart Hauptmann (1922) • Alfred von Scholz (1924) • Paul von Hindenburg (1927) • Adolf Hitler (1933) • Helmuth Brückner (1933) • Hermann Göring (1935) • Friedrich Hofmann (1936) • Wilhelm Frick (1937) • Josef Wagner (1938) • Joseph Goebbels (1938) • Władysław Gomułka (1946) • Stanisław Piaskowski (1946) • Stanisław Popławski (1947) • Konstanty Rokossowski (1949) • Ryszard Malinowski (1963) • Mirosław Hermaszewski (1978) • Romesh Chandra (1979) • Alfred Jahn (1993) • Tadeusz Różewicz (1994) • Henryk Tomaszewski (1995) • Henryk Gulbinowicz (1996) • Jan Paweł II (1997) • Jerzy Grotowski (1998) • Wojciech Dzieduszycki (1999) • Jan Nowak-Jeziorański (2000) • Václav Havel (2001) • Norman Davies (2002) • Andrzej Wajda (2003) • Władysław Bartoszewski (2004) • Lech Wałęsa (2005) • Sylwester Chęciński (2006) • Kurt Masur (2007) • Dalajlama XIV (2008)