Z Wikipedii

Ten artykuł dotyczy powieści Henryka Sienkiewicza. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

kopia rękopisu pierwszej strony powieści

Krzyżacy – tytuł powieści historycznej Henryka Sienkiewicza, drukowanej w czasopiśmie Tygodnik Ilustrowany w latach 1897-1900, a wydanej w postaci książkowej w roku 1900. Akcja utworu toczy się najprawdopodobniej w latach 1399 (rok śmierci Królowej Jadwigi) - 1410 (bitwa pod Grunwaldem).

W okresie publikacji powieść była protestem przeciwko germanizacji prowadzonej przez władze zaboru pruskiego. Sienkiewicz pisał Krzyżaków ku pokrzepieniu serc Polaków. Chciał, aby jego książka ukazywała Polskę w okresie świetności jej oręża.

Tłem historycznym Krzyżaków Sienkiewicza jest fragment historii Polski, przedstawiający konflikt jagiellońskiej Polski z zakonem krzyżackim. Przy pisaniu powieści autor korzystał z Kroniki Janka z Czarnkowa, Historii Jana Długosza, dzieł takich historyków jak Smolka i Szajnoch, niemieckich i francuskich opracowań historycznych, map, odpisów ksiąg itd.

Na tle znaczących wydarzeń historycznych autor opisuje dzieje barwnych i wyrazistych postaci. Bohaterami powieści są: Jurand ze Spychowa i jego córka Danusia, a także polski rycerz Maćko i jego bratanek Zbyszko z Bogdańca. Tragiczna miłość Zbyszka i Danusi stanowi wątek melodramatyczny, a walka ze zdradzieckimi Krzyżakami miała podnosić ducha Polaków pod zaborami.

Kulminacją powieści jest zwycięska bitwa pod Grunwaldem, przedstawiona jako tryumf oręża polsko-litewskiego. Przebieg bitwy Sienkiewicz odtworzył według Jana Długosza i pod wpływem obrazu Jana Matejki.

Książkowe wydanie powieści w roku 1900 uwieńczyło jubileusz dwudziestopięciolecia pracy pisarza.

Krzyżacy ze względu na antyniemiecką wymowę byli pierwszą książką wydaną w Polsce po zakończeniu II wojny światowej; powieść została wydana w sierpniu 1945 roku^[1].

W roku 1960, w 550 rocznicę bitwy pod Grunwaldem, powstał polski film w reżyserii Aleksandra Forda, pt. Krzyżacy oparty na powieści Sienkiewicza.

Książka została przetłumaczona na 25 języków.

Uwaga! W dalszej części artykułu znajdują się szczegóły fabuły lub zakończenia utworu.

Wydarzenia

1. Pojawienie się w gospodzie w Tyńcu Maćka i Zbyszka wracających z wyprawy wojennej.
2. Przybycie do gospody księżnej Anny Mazowieckiej z orszakiem dworskim.
3. Ślubowanie Zbyszka.
4. Próba zaatakowania posła krzyżackiego przez Zbyszka.
5. Uwięzienie Zbyszka.
6. Próba ocalenia Zbyszka przez Maćka, księżnę Annę i znanych rycerzy.
7. Śmierć królowej.
8. Ocalenie Zbyszka przez Danusię.
9. Spotkanie Zbyszka z Jurandem.
10. Choroba Maćka, podróż do Bogdańca.
11. Nieodwzajemniona miłość Jagienki do Zbyszka.
12. Polowanie na niedźwiedzia.
13. Wyjazd Zbyszka na Mazowsze do Danusi.
14. Polowanie, wypadek Zbyszka pod Przasnyszem.
15. Przekazanie Danusi wiadomości o chorobie ojca.
16. Pasowanie Zbyszka na rycerza i jego potajemny ślub z Danusią.
17. Odkrycie podstępu Krzyżaków.
18. Upokorzenie Juranda w Szczytnie.
19. Gniew Juranda, straszliwa walka z Krzyżakami.
20. Pojedynek Zbyszka z Rotgierem.
21. Poszukiwanie Danusi przez Zbyszka.
22. Okrutna zemsta Zygfryda na Jurandzie za śmierć Rotgiera.
23. Podróż Maćka i Jagienki w poszukiwaniu Zbyszka i Danusi.
24. Znalezienie okaleczonego Juranda przez Jagienkę i jej towarzyszy podróży.
25. Opieka Jagienki nad okaleczonym Jurandem.
26. Walka Zbyszka z Krzyżakami na Żmudzi.
27. Odbicie Danusi więzionej przez Zygfryda.
28. Przebaczenie Zygfrydowi przez Juranda.
29. Samobójstwo Zygfryda poprzez powieszenie się na drzewie.
30. Śmierć Danusi w drodze do Spychowa.
31. Spotkanie Zbyszka i Jagienki u księżnej mazowieckiej.
32. Wyjazd Zbyszka z poselstwem polskim do Malborka.
33. Śmierć Juranda.
34. Powrót Maćka i Jagienki do Spychowa.
35. Udział Zbyszka w walkach na Żmudzi z zakonem krzyżackim.
36. Wypełnienie ślubowania złożonego Danusi.
37. Powrót Zbyszka do Bogdańca.
38. Ślub Zbyszka i Jagienki.
39. Narodzenie czwórki dzieci Jagienki i Zbyszka
40. Zmiana we władzach zakonu krzyżackiego - wielkim mistrzem Ulrich von Jungingen.
41. Przygotowanie do wojny.
42. Bitwa pod Grunwaldem.
43. Pojedynek Maćka z Lichtensteinem.
44. Powrót Zbyszka i Maćka do Bogdańca

Bohaterowie:

• pierwszoplanowi:
  • Danusia Jurandówna
  • Jagienka ze Zgorzelic
  • Maćko z Bogdańca
  • Zbyszko z Bogdańca

• drugoplanowi:
  • Jurand ze Spychowa
  • Anna Danuta
  • Anula Sieciechówna
  • Cztan z Rogowa i Wilk z Brzozowej - niefortunni konkurenci do ręki Jagienki. Biją się ze Zbyszkiem z Bogdańca w gospodzie w Krześni i przegrywają
  • Fulko de Lorche
  • Hlawa
  • Rotgier
  • Sanderus
  • świta Juranda ze Spychowa (w tym stary Tolima)
  • Ulrich von Jungingen
  • Władysław Jagiełło
  • Jadwiga Andegaweńska
  • Zawisza Czarny
  • Zych ze Zgorzelic
  • Zygfryd de Löwe
  • Powała z Taczewa
  • Książę Ziemowit
  • Gotfryd
  • Hugo von Danveld
  • kniaź Witold
  • Kuno von Lichtenstein
  • Skirwoiłło

Przypisy

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Krzyżaków

Zobacz w Wikiźródłach tekst
Krzyżaków