Kronika Anonima, tzw. Galla - Kazimierz Górski

Kronika Anonima, tzw. Galla

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Kronika polska (łac. Chronica Polonorum) – spisana po łacinie w latach 1112 - 1116 kronika historii Polski przez nieznanego autora.

Kronika jest utworem historiograficznym.

Oryginalna, pełna nazwa dzieła to: Cronicae et gesta ducum sive principum Polonorum.

Spis treści

[edytuj] Znaczenie Kroniki polskiej

Kronika polska nie jest kroniką w jej powszechnie utartym sensie. Kronika jest pierwszym dziełem literatury świeckiej w Polsce. Jest przykładem utworu historycznego opiewającego czyny monarchów, popularnym wówczas w średniowiecznej Europie. Utwory takie nazywano gesta (łac.]) czyli czyny. Kronika polska opowiada o czynach Bolesława Krzywoustego. Według niektórych jest ona panegirykiem panowania tego księcia. Według Pawła Jasienicy jest to raczej esej polityczny, pisany z konkretnym celem - przedstawienia kraju - Polski, jako równego innym krajom chrześcijańskim. Celem autora było nie tyle zapis wydarzeń ku pamięci, ile napisanie dzieła do rozpowszechnienia wśród szlachty i duchowieństwa.

[edytuj] Zawartość Kroniki

Kronika powstała na podstawie polskich źródeł i informacji zebranych przez Galla na dworze Bolesława, jest więc utworem na wskroś polskim i jako taki zaliczany jest do najstarszych dzieł polskiego piśmiennictwa. Kronika jest napisana łaciną, często rymowaną, niejednokrotnie posługuje się motywami fikcyjnymi, takimi jak listy, mowy czy pieśni. Kronika ma charakter moralistyczny: władza panujących pochodzi od Boga, a ich rządy mają idealistyczny przebieg. Choć Gall niewątpliwie wybiera fakty historyczne, traktując jedne obszernie, a inne pomijając milczeniem, nie posuwa się do ich fałszowania. Charakterystyczny dlań zwrot - długo byłoby o tym mówić - po części wynika z faktu, iż kronikę pisze z chęci zarobku (daje to do zrozumienia kilka razy w treści Kroniki), więc by się nie narazić przemilcza pewne problemy, a po części markuje nim po prostu swoją niewiedzę na dany temat.

Kronika... opisuje dzieje Piastów, przede wszystkim zaś Bolesława Krzywoustego. Składa się z trzech ksiąg:

  1. Część pierwsza opisuje legendarne początki państwa polskiego do narodzin Bolesława Krzywoustego;
  2. Część druga opisuje młodość księcia, do roku 1108;
  3. Niedokończona część trzecia mówi o latach panowania Krzywoustego, aż do roku 1113. Jest to ostatni rok opisany przez Galla w jego kronice.

W księgach opisuje przede wszystkim dzieje Bolesława Krzywoustego, ale pisze także o Mieszku I, Bolesławie Chrobrym, Mieszku II, Kazimierzu Odnowicielu, Bolesławie Śmiałym oraz Władysławie Hermanie.

[edytuj] Pierwsze wydanie dzieła

Ani oryginał (rękopis), ani wczesne odpisy nie dotrwały do naszych czasów. Wg naukowców istniało co najmniej 8 egzemplarzy. Na pewno używali ich Wincenty Kadłubek oraz Jan Długosz.

Do dziś zachowały się trzy kopie dzieła (najstarsza pochodzi z 1340 roku):

  • rękopis Zamoyskich, przechowywany w Bibliotece Narodowej w Warszawie, sygn. BOZ cim.28
  • rękopis Sędziwoja, przechowywany w Bibliotece Czartoryskich w Krakowie, sygn. 1310
  • rękopis Heilsberski (interpolowany), przechowywany w Bibliotece Narodowej w Warszawie, sygn. 8006

[edytuj] Kolejne wydania

  • 1749 - Kronika polska - wydawca Gotfryd Lengnich
  • 1864 - tekst kroniki w "Monumenta Poloniae Historica", A.Bielowski, t. I, s. 379-484, Lwów 1864
  • 1923 - Anonim, tzw. Gall, Kronika Polska, tłum. Roman Grodecki, Biblioteka Narodowa, Seria I, nr 59, Kraków 1923
  • 1952 - druk po łacinie - Karol Maleczyński: podstawowe wydanie krytyczne: Anonima tzw. Galla Kronika czyli dzieje książąt i władców polskich, red. K. Maleczyński, Monumenta Poloniae Historica, s.II, t. 2, Kraków 1952.
  • 1996 - Anonim, tzw. Gall, Kronika Polska, tłum. Roman Grodecki, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Biblioteka Narodowa, Seria I, nr 59, Wrocław 1996
  • 2003 - Gall Anonim Kronika Polska, tłum. Roman Grodecki, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo Wrocław, Wrocław 2003

[edytuj] Bibliografia

[edytuj] Zobacz też

Wikiźródła





Pożar poddasza kamienicy ugaszony
Wczoraj wieczorem przy ul. Zawiszy Czarnego w Łodzi w jednej z tamtejszych kamienic doszło do pożaru poddasza. Na szczęście strażakom udało się już ugasić ogień.
Zaspy i koleiny utrudniają jazdę kierowcom
Wszyscy podróżujący drogą krajową numer 15 między Ostródą a Lubawą w Warmińsko- Mazurskie muszą uważać na zaspy śnieżne i koleiny, które niestety znacznie utrudniają jazdę.
Radom: Strażacy ugasili pożar kamienicy
Na szczęście strażakom udało się ugasić pożar dwukondygnacyjnej kamienicy w centrum Radomia. Ogień pojawił się wczoraj wieczorem.
W tym sklepie Cię okradną
Internetowy sklep 1RTV kusi poświąteczną wyprzedażą. Oferuje telewizory niemal o połowę tańsze niż w innych internetowych sklepach. Jeżeli się skusisz, zamówisz i wpłacisz pieniądze, to je straciłeś.
5 zł i jedziesz jak Małysz
Dziś rusza wyciąg krzesełkowy przy Skoczni im. Adama Małysza w Wiśle-Malince. Chcąc poczuć się jak patron obiektu i jego fruwający koledzy trzeba wyłożyć 5 zł.

szkoły policealne kominy Prezentacje multimedialne Interpelacje Sejmowe przeprowadzki warszawa ---------