Koszalin
Koszalin nocą (północna część miasta)
Herb Koszalina Flaga Koszalina
Województwo	zachodniopomorskie
Powiat	miasto na prawach powiatu
Gmina • rodzaj	Koszalin miejska
Założono	XI wiek
Prawa miejskie	1266
Prezydent miasta	Mirosław Mikietyński[1][2]
Powierzchnia	98,34 km²
Wysokość	32 m n.p.m.
Ludność (2009) • liczba • gęstość	107 986 1098,1 os./km²
Strefa numeracyjna	(+48) 94
Kod pocztowy	75-004, 75-016, 75-017, 75-113, 75-202, 75-238, 75-350, 75-454, 75-455, 75-606, 75-617, 75-640, 75-840, 75-847, 75-900, 75-901, 75-903,
Tablice rejestracyjne	ZK
Położenie na mapie Polski Koszalin
54°11'25″N 16°10'54″E / 54.19028, 16.18167Na mapach: 54°11'25″N 16°10'54″E / 54.19028, 16.18167
TERC (TERYT)	3261011
SIMC	0949448
Miasta partnerskie	Albano Laziale, Berlin Tempelhof-Schöneberg, Bourges, Fuzhou, Gladsaxe, Iwano-Frankowsk, Kristianstad, Lida, Neubrandenburg, Neumünster, Schwedt/Oder, Seinäjoki
Hasło promocyjne: Zielone miasto zaprasza ...; Koszalin – pełnia życia
Urząd miejski ul. Rynek Staromiejski 6-7 75-007 Koszalin
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Wiadomości w Wikinews
Strona internetowa miasta

Koszalin (kasz. Kòszalëno, niem. Köslin, łac. Coslinum^[3]) – miasto na prawach powiatu w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, drugi ośrodek miejski na Pomorzu Zachodnim. Położone na Pobrzeżu Koszalińskim, nad rzeką Dzierżęcinką, nad jeziorem Jamno. Siedziba powiatu koszalińskiego, sądu okręgowego, wydziału zamiejscowego urzędu marszałkowskiego i delegatury urzędu wojewódzkiego.

Według danych z 31 grudnia 2009 roku Koszalin (w nowych granicach) miał 107 986 mieszkańców^[4].

Miasto jest większym ośrodkiem kulturalnym w regionie, w którym znajdują się teatry, kina, filharmonia, amfiteatr oraz muzea. Jest także siedzibą lokalnych mediów. W Koszalinie znajduje się również siedziba diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej.

Koszalin stanowi węzeł komunikacji pasażerskiej, gdzie znajduje się dworzec autobusowy i kolejowy. Przez miasto prowadzą dwie drogi krajowe: nr 6 i nr 11.

Centrum miasta znajduje się ok. 11 km od Morza Bałtyckiego. Miasto leży nad brzegiem nadmorskiego jeziora Jamno.

Spis treści 1 Położenie 2 Historia 3 Środowisko naturalne 3.1 Klimat 3.2 Przyroda 4 Architektura 4.1 Układ urbanistyczny 4.2 Zabytki 5 Demografia 6 Gospodarka 6.1 Przemysł 6.2 Handel 7 Edukacja 8 Kultura i rozrywka 8.1 Media 9 Sport 9.1 Kluby sportowe 9.2 Koszalińscy sportowcy 10 Administracja 10.1 Samorząd lokalny 10.2 Podział administracyjny 10.3 Instytucje państwowe 10.4 Reprezentanci mieszkańców 10.5 Współpraca międzynarodowa 11 Bezpieczeństwo 11.1 Wojsko w Koszalinie 12 Wspólnoty religijne 13 Ludzie związani z miastem 13.1 Honorowi Obywatele Koszalina 14 Transport 14.1 Drogi 14.2 Kolej 14.3 Lotnisko 14.4 Komunikacja miejska 15 Infrastruktura techniczna 16 Przypisy 17 Bibliografia 18 Linki zewnętrzne

[edytuj] Położenie

Miasto położone jest na Pobrzeżu Koszalińskim, a dokładnie znajduje się na styku granic trzech mezoregionów: Wybrzeża Słowińskiego, Równiny Białogardzkiej i Równiny Słupskiej. Po zmianach granic w 2010 roku miasto leży nad jeziorem Jamno.

Wg danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosi 98,34 km²^[4].

Historycznie Koszalin jest położony na Pomorzu Zachodnim. W latach 1815–1945 miasto było siedzibą rejencji koszalińskiej. W latach 1946–1950 znajdowało się w województwie szczecińskim. Od 1950 do 1998 roku miasto było siedzibą województwa koszalińskiego. Od 1999 roku leży w północnej części województwa zachodniopomorskiego.

Dzielnice i inne osiedla w Koszalinie: 4 Marca, Akademickie, Kędzierzyn, Kretomino, Przylesie, Unii Europejskiej, Zagórzyno, Za Murem, Lechitów, Wenedów, Na Skarpie, Rokosowo, Bukowe, Chełmoniewo, Dzierżęcino, Lubiatowo, Raduszka.

Dawne miejscowości stanowiące obecnie części miasta: Jamno, Łabusz, Sarzyno, Wilkowo, Żabowo^[5][6].

[edytuj] Historia

 Osobny artykuł: kalendarium historii Koszalina.

Koszalin był osiedlem słowiańskim w XII wieku. W 1214 r. książę pomorski Bogusław II nadał wieś Koszalice, koło Góry Chełmskiej, w ziemi kołobrzeskiej klasztorowi w Białobokach k. Trzebiatowa.

W 1248 r. wschodnia część ziemi kołobrzeskiej z Koszalinem przeszła na własność biskupów pomorskich (kamieńskich) dając początek biskupiemu księstwu kamieńskiemu. 23 maja 1266 r. biskup Herman von Gleichen lokował miasto na prawie lubeckim nadając mu okoliczne wsie i liczne przywileje i ustanawiając tu swoją główną rezydencję i stolicę biskupiego księstwa kamieńskiego.

Nabywając wieś Jamno (1331), część jeziora Jamno wraz z mierzeją i grodem Unieście (1353) Koszalin uzyskał bezpośredni dostęp do morza uczestnicząc intensywnie w następnych wiekach w handlu morskim jako członek Hanzy. Prowadziło to do zatargów z Kołobrzegiem i Darłowem – m.in. w 1446 doszło do wygranej bitwy z Kołobrzegiem. Zarazy i wojna trzydziestoletnia zmniejszyły znaczenie miasta – w 1535 na dżumę zmarło 1,5 tys. z 2,5 tys. mieszkańców^[7].

W 1582 roku ukończono budowę zamku-rezydencji książąt pomorskich.

Po wymarciu książąt pomorskich w 1637 r. miasto dostało się w ręce kuzyna Gryfitów – Ernesta Bogusława von Croy, a następnie margrabiów brandenburskich.

W 1690 wielki sztorm zamulił Jamieński Nurt, co zakończyło funkcjonowanie miasta jako portu morskiego^[8].

Prawie całe miasto spłonęło w pożarze w 1718 r. i od tego czasu miasto rozwijało się bardzo powoli. W 1816 r. w Koszalinie umieszczono stolicę jednej z trzech rejencji (obok szczecińskiej i stralsundskiej) wchodzącej w skład prowincji pomorskiej państwa pruskiego. W 1859 r. ukończono budowę kolei Koszalin – Stargard jako część linii do Gdańska. W 1890 r. przeniesiono tu Szkołę Kadetów z Chełmna. W latach 1911-1937 działała komunikacja tramwajowa. W 1938 r. z części rejencji koszalińskiej utworzono prowincję Poznań-Prusy Zachodnie z siedzibą w Pile istniejącą do 1945 r.

4 marca 1945 miasto zajęła Armia Czerwona (3 Korpus Pancerny Gwardii generała Aleksego Panfiłowa), radzieckim wojennym komendantem miasta został major Woronkow. Miasto zostało zburzone w 40%^[9]. Jest sprawą dyskusyjną na ile te zniszczenia powstały w wyniku krótkich walk, a na ile w wyniku świętowania zdobycia niemieckiego miasta.

Na mocy ustaleń konferencji w Poczdamie Koszalin znalazł się w Polsce. W lipcu 1945 r. administracja polska rozpoczęła proces wysiedlania dotychczasowych mieszkańców miasta do Niemiec^[10]. 10 lipca przybył z Gniezna pierwszy transport 500 polskich osadników^[8]. Niemców wysiedlono z Koszalina ostatecznie do końca 1947 r.

W 1945 r. władze dwa razy przenosiły siedzibę administracyjną pierwszego województwa szczecińskiego (Pomorze Zachodnie) między Koszalinem i Szczecinem (19 maja-9 czerwca; 19 czerwca-5 lipca)^[11]. W 1950 r. podzielono województwo na województwo szczecińskie i województwo koszalińskie. Koszalin był w latach 1950-1975 stolicą "dużego" województwa koszalińskiego (jednego z 17) oraz w latach 1975-1998 siedzibą władz "małego" województwa koszalińskiego (jednego z 49). W latach 1946-54 siedziba wiejskiej gminy Koszalin.

W wyniku reformy administracyjnej z 1998 Koszalin znalazł się w województwie zachodniopomorskim, mimo że część mieszkańców głównie z Koszalina opowiadała się za utworzeniem województwa środkowopomorskiego (pokrywającego się w części z dawnym woj. koszalińskim istniejącego w latach 1950-1975).

1 stycznia 2010 roku zmianie uległy granice miasta, przyłączono tereny w kierunku północnym, wraz z dawnymi wsiami Jamno i Łabusz.

[edytuj] Środowisko naturalne

Struktura użytkowania gruntów (2005)^[12]

Rodzaj	Powierzchnia	%
Użytki rolne	2119 ha	25,47%
Lasy i grunty leśne	3393 ha	40,78%
Pozostałe grunty i nieużytki	2808 ha	33,75%
Razem (Σ)	8 320 ha	100%

Obszar miasta znajduje się dorzeczu Dzierżęcinki, Unieści i Parsęty. Z Góry Chełmskiej spływa strumień Grodna. Na południowym obszarze miasta znajduje się potok Raduszka, którego wody płyną w dwóch kierunkach: do Dzierżęcinki oraz do strugi Czarnej (jej odcinek stanowi południową granicę miasta).

W granicach administracyjnych miasta w 2005 roku powierzchnia lasów wynosiła 3393 ha, a użytków rolnych 2119 ha^[12].

Na leżącym w granicach miasta wale morenowym Góry Chełmskiej znajduje się kilka wzniesień, z których najwyższa jest Krzyżanka, następnie Krzywogóra, Leśnica, Lisica.

W okolicach Koszalina występują złoża surowców mineralnych takich jak: gaz ziemny, ropa naftowa, borowina, solanka oraz kreda jeziorna.^{[potrzebne źródło]}

[edytuj] Klimat

Klimat obszaru Koszalina kształtują masy powietrza napływające znad Oceanu Atlantyckiego, których cechy ulegają modyfikacji za sprawą sąsiedztwa Morza Bałtyckiego i deniwelacji terenu na granicy Pobrzeża Południowobałtyckiego i Pojezierza Pomorskiego. Najmniej opadów notuje się w lutym i marcu, a najwięcej w lipcu. Na terenie obszaru Koszalina zdecydowanie przeważają wiatry wiejące z kierunków południowo-zachodnich (sektor W–SE). W miesiącach zimowych wieją wiatry zachodnie i południowo-zachodnie, które przynoszą odwilż. Na wiosnę wieją wiatry północne i północno-wschodnie, przynoszące pogodę dość suchą i silnie skontrastowaną termicznie. W lecie przeważają chłodne wiatry zachodnie i północno-zachodnie, przynoszące wilgotne i deszczowe masy powietrza polarno-morskiego. Zima jest tu łagodna i krótka; przeciętna temperatura powietrza jest ujemna tylko w styczniu i lutym. Wiosna jest relatywnie długa i chłodna. Również lato jest chłodniejsze niż w Polsce centralnej, lecz różnice te są mniejsze aniżeli wiosną. Szczególnie charakterystyczna jest niewielka liczba dni gorących. Jesień jest długa i ciepła, znacznie cieplejsza od wiosny^[13].

Średnie wartości temperatury i opadów w Koszalinie^[14]

Miesiąc	Sty	Lut	Mar	Kwi	Maj	Czer	Lip	Sie	Wrz	Paź	Lis	Gru	Rocznie
Śr. wysoka temperatura [°C]	1	1	5	10	15	18	20	20	16	12	6	2	10
Śr. niska temperatura [°C]	-2	-3	0	2	7	11	12	12	10	6	2	0	5
Opady [mm]	46	38	38	43	51	66	89	86	76	63	58	53	709

[edytuj] Przyroda

Dużą powierzchnię miasta (40,78%) zajmują tereny zielone: Park im. Książąt Pomorskich, Las komunalny na masywie Góry Chełmskiej, Las Bukowy i wiele innych mniejszych parków i terenów zielonych.

Północna część miasta została objęta Koszalińskim Pasem Nadmorskim, który jest obszarem chronionego krajobrazu. W północno-zachodniej części Koszalina znajduje się większa część Bukowego Lasu Górki, będącym obszarem mającym znaczenie dla Wspólnoty (Natura 2000). Na terenie Koszalina znajduje się część Jeziora Lubiatowskiego z ścisłym rezerwatem przyrody, rezerwat glebowy Bielica, zespół przyrodniczo-krajobrazowy Dolina Grabowa.

[edytuj] Architektura

 Osobny artykuł: Pomniki w Koszalinie.

[edytuj] Układ urbanistyczny

(do opracowania)

[edytuj] Zabytki

Cały obszar Starego Miasta został wpisany do rejestru zabytków^[15]. Zabytki Koszalina znajdują się na Europejskim Szlaku Gotyku Ceglanego. Lista zabytków chronionych prawem:

• fragmenty murów obronnych z ok. 1320 r.
• Katedra Niepokalanego Poczęcia NMP – kościół gotycki z 1333 r.
• Domek Kata z XV w., od 1964 r. siedziba Teatru Propozycji Dialog
• Kościół św. Józefa Oblubieńca – neogotycka budowla z 1869 r. dla wiernych, założonej w 1857 r. parafii katolickiej
• Kaplica św. Gertrudy – wybudowana w latach 1382-1383, obecnie kaplica ewangelicko-augsburska
• kościół zamkowy – wybudowana ok. 1300 r. jako kościół klasztoru cysterek, opuszczony w czasie reformacji, następnie zrujnowany, został odbudowany przez księcia Franciszka I w latach 1602-1609 jako kościół zamkowy. Od 1953 r. cerkiew Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny w Koszalinie
• Pałac Młynarza i młyn z XIX w.
• kamienica gotycka z XIV w. (ul. Bolesława Chrobrego 6)
• Pałac Ślubów – kamienica z XVI w., wzniesiona w okresie późnego średniowiecza, posiada w ścianach bocznych elementy z XV/XVI w. – ostrołukowe blendy (ul. Bogusława II 15)
• zespół budynków Poczty Głównej – zespół neogotycki wzniesiony w 1884 r.
• kamieniczka (elewacje) (ul. Zwycięstwa 125)
• dawna plebania (ul. Wyszyńskiego)
• zabytkowe domy (pl. Wolności 2-3, pl. Wolności 4)
• zabytkowe wille (ul. Batalionów Chłopskich 83, ul. Jana z Kolna 38, ul. Piłsudskiego 53, ul. Szczecińska 1, ul. Zwycięstwa 126)
• stacja kolejki wąskotorowej wraz z obiektami kolejowymi z 1898 r.
• Park Miejski im. Książąt Pomorskich – zabytkowy park, którego najstarsza część parku powstała w 1817 r.
• wieża widokowa na Górze Chełmskiej zbudowana w 1888 r.; wysokość 31,5 m

Obiekty historyczne w mieście:

• budynek z początku XIX w. przy ul. Mickiewicza – obecnie część Urzędu Miasta
• Gmach Rejencji, wzniesiony ok. 1890 r. przy ulicy Andersa – obecnie siedziba Policji
• neogotycki budynek polikliniki – wzniesiony w latach 1895-1896 na potrzeby szpitala miejskiego.
• budynek Bałtyckiego Teatru Dramatycznego – wzniesiony w 1906 r. jako budynek parafialny ewangelickiej gminy wyznaniowej
• neogotycki budynek Archiwum Państwowego – wzniesiony na początku lat 80. XIX w. jako szpital garnizonowy, znajdował się pod zarządem administracji wojskowej do końca I wojny światowej
• budynek Straży Pożarnej – wzniesiony w 1928 r., z charakterystyczną wysoką wieżą usytuowaną od strony zachodniej, służącą pierwotnie jako ściana ćwiczeń wysokościowych.
• podziemia starego browaru, ul. Kazimierza Wielkiego – stanowią część dawnego browaru E. Aschera z 1846 r., istniejącego do 1910 r.
• budynek z końca XIX w. – zbudowany został w latach 70. XIX w. przez rodzinę Hildebrand. W latach 1905-1919 mieszkał tutaj dr Fryderyk Hildebrand, koszalinianin, znany botanik, profesor uniwersytecki i dyrektor Ogrodów Botanicznych we Freiburgu.
• skansen kultury jamneńskiej

[edytuj] Demografia

 Osobny artykuł: ludność Koszalina.

Struktura demograficzna mieszkańców Koszalina wg danych z 31 grudnia 2007^[12]:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	107376	100	56334	52,46	51042	47,54
wiek przedprodukcyjny (0–17 lat)	17218	16,04	8366	7,79	8852	8,24
wiek produkcyjny (18–65 lat)	71881	66,94	35498	33,06	36383	33,88
wiek poprodukcyjny (powyżej 65 lat)	18277	17,02	12470	11,61	5807	5,41

[edytuj] Gospodarka

Użytki rolne w mieście (2005)^[12]

Rodzaj	Powierzchnia	%
grunty orne	1450 ha	68,43%
łąki	416 ha	19,63%
pastwiska	238 ha	11,23%
sady	15 ha	0,71%
użytki rolne (Σ)	2 119 ha	100%

Koszalin jest jednym z większych centrów gospodarczych Pomorza. Miasto wchodzi w skład Słupskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Podczas realizacji pierwszego etapu SSSE inwestorzy zakupili całość oferty, w związku z tym planowane jest rozszerzenie terenów SSSE.

Wg danych z 2007 roku w mieście działało 17 914 prywatnych podmiotów gospodarczych, z czego 14 480 stanowiły osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą^[12]. W 2007 r. spośród 1032 spółek handlowych, 205 z nich miało udział kapitału zagranicznego^[12].

W końcu czerwca 2010 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w Koszalinie obejmowała ok. 5,3 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 10,3% do aktywnych zawodowo^[16].

[edytuj] Przemysł

Miasto jest ośrodkiem przemysłowym średniej wielkości. Przeważa przemysł elektromaszynowy (dźwigów budowlanych, szyb samochodowych, urządzeń próżniowych), spożywczy (zakłady cukiernicze, mięsne, przetwórstwa rybnego "Espersen", zbożowo-młynarskie, Browar Koszalin, chłodnia składowa), drzewny (Fabryka stolarki otworowej i kantówki Drewexim, fabryki mebli), spółdzielnia mleczarska "Mlekosz" (przeniesiona do Bobolic).

Oprócz zakładów przemysłowych w mieście istnieje szereg spółek zaopatrujących miasto w niezbędne media, m.in.^{[potrzebne źródło]}: Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji, Miejski Zakład Komunikacji, PGK^[17], Zakład Energetyczny Energa, Zakład Energetyczny Koszalin.

[edytuj] Handel

 Osobny artykuł: Handel i usługi w Koszalinie.

Koszalin jest regionalnym ośrodkiem handlu. W mieście znajduje się wiele obiektów handlowych m.in. 3 centra handlowe, 3 domy handlowe oraz 1 dom towarowy. Istnieje wiele sieci supermarketów i dyskontów. W 2006 roku w mieście było 8 targowisk, z czego 7 z przewagą sprzedaży drobnodetalicznej^[12].

W każdą niedzielę organizowana jest także giełda na placu Podożynkowym. W mieście działają 2 hale typu cash and carry. Produktem regionalnym jest koszalińskie piwo Brok, sprzedawane głównie na terenach dawnego województwa koszalińskiego.

[edytuj] Edukacja

W 2007 roku w koszalińskich 15 szkołach podstawowych uczyło się 5839 dzieci, a w 14 gimnazjach 3546 uczniów. W szkołach średnich uczyło się 6710 osób^[12]. Miasto w 2007 roku miało 9 liceów ogólnokształcących, 12 technik dla młodzieży, 5 liceów profilowanych dla młodzieży, 3 szkoły policealnych, 5 zasadniczych szkół zawodowych, 6 szkół artystycznych^[12].

W Koszalinie największą uczelnią jest Politechnika Koszalińska, na której wg danych z 30 listopada 2008 roku studiowało 10 751 osób. Jest też 2. uczelnią w woj. zachodniopomorskim pod względem liczby studentów^[18].

• Gdańska Wyższa Szkoła Humanistyczna - filia w Koszalinie
• Centrum Szkolenia Sił Powietrznych im. Romualda Traugutta
• Koszalińska Wyższa Szkoła Nauk Humanistycznych
• Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Koszalinie
• Politechnika Koszalińska
• Uniwersytet Gdański – Zamiejscowy Wydział Prawa i Administracji
• Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej w Koszalinie
• wydział zamiejscowy Społecznej Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości i Zarządzania w Łodzi
• Zespół Kolegiów Nauczycielskich- przekształcany w Państwową Wyższą Szkołę Zawodową
• Zespół Państwowych Szkół Muzycznych im. Grażyny Bacewicz
• Zespół Szkół Plastycznych im. Władysława Hasiora
• dawniej także Punkt Konsultacyjny Akademii Muzycznej im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku

[edytuj] Kultura i rozrywka

Koszalin stanowi ośrodek kulturalny, w którym znajduje się m.in. Bałtycki Teatr Dramatyczny im. Juliusza Słowackiego, Filharmonia Koszalińska, Teatr Muza, Teatr Propozycji Dialog, Muzeum Okręgowe, Skansen Jamneński, Muzeum Radia, Muzeum Włodzimierza Wysockiego, Muzeum Wody, Studio Poezji i Piosenki Haliny i Krzysztofa Ziembińskich, wiele galerii, 3 kina (Alternatywa, Kryterium, Multikino). W Koszalinie znajduje się największy w Polsce amfiteatr z widownią krytą stałym dachem – mogący gościć 6 tys. miejsc^{[potrzebne źródło]}.

Co roku odbywają się liczne imprezy i festiwale o zasięgu ogólnopolskim i międzynarodowym takie jak: Festiwal Filmowy "Młodzi i Film", Letni Festiwal Kabaretów, Festiwal Chórów Polonijnych, Festiwal Organowy, Hanza Jazz Festiwal.

W Koszalinie działają dwa artystyczne ośrodki kształcenia: Zespół Państwowych Szkół Muzycznych im. Grażyny Bacewicz i Państwowy Zespół Szkół Plastycznych im. Władysława Hasiora.

[edytuj] Media

W Koszalinie mają siedzibę 4 rozgłośnie radiowe (Polskie Radio Koszalin, Eska Koszalin (dawniej Radio Północ), VOX FM Koszalin, Radio RMF MAXXX Pomorze), prywatna telewizja MAX i studio TVP Szczecin. Regionalne pozycje prasowe to przede wszystkim: Głos Koszaliński, Miasto, Teraz Koszalin, Impuls, Prestiż.

[edytuj] Sport

W mieście powstała tzw. Sportowa Dolina, w budowie jest hala widowiskowo–sportowa oraz akwapark. Od lat największym uznaniem w mieście cieszy się klub koszykarski AZS Koszalin, zdobywca Pucharu Polski w koszykówce mężczyzn 2010, który od 2003 znajduje się w ekstraklasie oraz zdobywczynie Pucharu Polski (w sezonie 2007/2008) piłkarki ręczne KU AZS Politechnika Koszalin (od 2004 w ekstraklasie). Ponadto Koszalin posiada wiele klubów sportowych w innych, niższych ligach. W 2. lidze znajdują się tenisiści stołowi KTS "Koszalinianin" Koszalin, w IV lidze znajdują się piłkarze Gwardii Koszalin, w tym roku do I ligi weszły koszykarki KSKK Koszalin.

W mieście istnieje około 50 klubów sportowych. Ponad 8 tys. osób, z czego większość stanowią dzieci i młodzież, bierze udział w zajęciach sportowych i ćwiczeniach^[19].

Jedną z ważniejszych organizacji sportowych jest Zarząd Obiektów Sportowych, będącą spółką miejską, której przedmiotem działania jest stwarzanie warunków dla rozwoju sportu i rekreacji w mieście poprzez działalność gospodarczą^[20]. ZOS zarządza największymi obiektami sportowymi w mieście: 2 kompleksy sportowo-rekreacyjne (hala sportowa, sala judo(z sauną, która będzie gotowa jeszcze w tym roku), basen, skatepark), stadion "Bałtyk", hala sportowa przy ul. Orlej. W mieście 2 duże obiekty sportowej posiada Gwardia Koszalin (stadion piłkarski, hala widowiskowo-sportowa "Gwardia" na 2000 miejsc). Koszalin posiada ponadto boisko golfowe^[21], lodowisko, 5 obiektów na których znajdują się korty tenisowe^[22] oraz 2 ścianki wspinaczkowe^[23], park linowy "Trollandia", moto park, dwie kręgielnie MK Bowling jedna w Galerii Kosmos i druga w Galerii Emka.

[edytuj] Kluby sportowe

• Piłka nożna: Gwardia Koszalin, Bałtyk Koszalin.
• Koszykówka: AZS Koszalin, KSKK Koszalin, Politechnika Koszalin, KUKS Koszalin
• Piłka ręczna: KU AZS Politechnika Koszalin, Szabel Koszalin, KSPR Gwardia
• Tenis stołowy: KTS "Koszalinianin" Koszalin
• Tenis ziemny: Bałtyk Koszalin
• Lotnictwo: Aeroklub Koszaliński
• Rugby: Rugby Club Koszalin
• Sporty wodne:MKS Znicz Koszalin klub pływacki, OSP ORW Klub Płetwonurków MARES, Morski Klub Żeglarski Tramp
• Sporty walki: Fight Club Koszalin, Koszaliński Klub Karate Kyokushin ;Judo: KJ Samuraj Koszalin
• Szachy: Hetman Koszalin
• Wspinanie: Klub wspinaczkowy Koszalin
• Sporty Motorowe: Klub Motor Sport Koszalin

[edytuj] Koszalińscy sportowcy

• Józef Janiel – koszykarz/trener
• Leszek Doliński – koszykarz
• Sławomir Kuczko – pływak
• Mirosław Trzeciak – piłkarz
• Sebastian Mila – piłkarz
• Mirosław Okoński – piłkarz
• Dariusz Płaczkiewicz – piłkarz
• Marian Tałaj – judoka
• Józef Warchoł – kickboxing
• Marian Standowicz – judoka
• Mateusz Góra – kulturysta
• Piotr Rzepka - piłkarz
• Dariusz Zelig - koszykarz

[edytuj] Administracja

[edytuj] Samorząd lokalny

 Osobny artykuł: Prezydenci Koszalina.

Koszalin ma status miasta z prawami powiatu. Mieszkańcy wybierają 25 radnych do Rady Miejskiej w Koszalinie^[24][25], w pięciu okręgach wyborczych (każdy po 5 radnych)^[26]. Organem wykonawczym władz jest prezydent miasta, którym obecnie jest Mirosław Mikietyński. Siedzibą władz miasta jest ratusz na Rynku Staromiejskim.

Koszalin jest członkiem Związku Miast Polskich, Związku Miast Bałtyckich, Stowarzyszenia Gmin i Powiatów Pomorza Środkowego, Nowej Hanzy, Stowarzyszenia Pomerania. Urząd Miasta w Koszalinie zarządzany jest zgodnie z międzynarodowymi standardami określonymi w normach ISO 9001^[27].

[edytuj] Podział administracyjny

Koszalin utworzył 16 jednostek pomocniczych miasta, zwanych osiedlami. W każdym z nich mieszkańcy wybierają radę osiedla, która liczy 15 członków. Rada wybiera organ wykonawczy – zarząd osiedla, w skład którego wchodzi przewodniczący, wiceprzewodniczący i sekretarz. Przewodniczący zarządu osiedla pełni jednocześnie funkcję przewodniczącego rady osiedla^[28].

Osiedla statutowe Koszalina:

1. Bukowe,
2. Jedliny,
3. im. Tadeusza Kotarbińskiego,
4. Lechitów,
5. Lubiatowo,
6. Morskie,
7. Na Skarpie,
8. Przedmieście Księżnej Anny,
9. Rokosowo,
10. im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich,
11. Śródmieście,
12. Tysiąclecia,
13. im. Melchiora Wańkowicza,
14. Wspólny Dom.
15. Unii Europejskiej
16. Jamno–Łabusz

[edytuj] Instytucje państwowe

Miasto to siedziba wielu urzędów i instytucji o znaczeniu regionalnym. Koszalin jest siedzibą władz powiatu koszalińskiego (gminy poza Koszalinem). znajduje się tu wydział zamiejscowy urzędu marszałkowskiego, delegatura urzędu wojewódzkiego, sąd okręgowy, Regionalne Centrum Informacji Europejskiej, urząd celny, a także Zachodniopomorski Zarząd Dróg Wojewódzkich.

[edytuj] Reprezentanci mieszkańców

Mieszkańcy Koszalina wybierają radnych do sejmiku województwa w okręgu IV. Parlamentarzystów wybierają z okręgów z siedzibą komisji wyborczej w Koszalinie. W Koszalinie znajdują się 4 biura poselskie: Stanisława Gawłowskiego (PO), Jana Kuriaty (PO), Danuty Olejniczak (PO), Stanisława Wziątka (SLD) oraz 2 biura senatorskie: Grażyny Sztark (PO), Piotra Zientarskiego (PO).

Przy wyborach do Parlamentu Europejskiego, Koszalin znajduje się w okręgu wyborczym nr 13. W mieście znajduje się 1 biuro posła PE tj. Zdzisława Chmielewskiego (PO).

[edytuj] Współpraca międzynarodowa

Koszalin posiada następujące miasta i gminy partnerskie^[29]:

• Albano Laziale (Włochy) od 2008
• Berlin Tempelhof-Schöneberg (Niemcy) od 1995
• Bourges (Francja) od 1999
• Fuzhou (福州) (Chiny) od 2007
• Gladsaxe (Dania) od 1990
• Iwano-Frankowsk (Ukraina) od 2010
• Kristianstad (Szwecja) od 2004
• Lida (Ліда) (Białoruś) od 1993
• Neubrandenburg (Niemcy) od 1987
• Neumünster (Niemcy) od 1990
• Schwedt/Oder (Niemcy) od 2004
• Seinäjoki (Finlandia) od 1988

[edytuj] Bezpieczeństwo

W mieście znajduje się Miejska Komenda Policji, której obszarem działania jest Koszalin oraz powiat koszaliński. Miasto posiada dwa komisariaty policji, które oprócz terenów powiatu grodzkiego obejmują obszar działania ziemskiego powiatu koszalińskiego. Komisariat Policji I obejmuje swym działaniem północno-wschodnią część miasta, natomiast Komisariat Policji II część południowo-zachodnią. Zarówno pierwszy rewir jak i drugi przyporządkowany jest 9 dzielnicowym. Ponadto MKP w Koszalinie posiada 4 sekcje (prewencji, ruchu drogowego, kryminalna, do walki z korupcją i przestępczością gospodarczą) oraz 7 zespołów administracyjnych.

W Koszalinie mieści się Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej. Miasto posiada dwie jednostki ratowniczo-gaśnicze PSP, a także jedną jednostkę Wojskowej Straży Pożarnej z JW 1223. W mieście działają jeszcze dwie jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej tzn. OSP PKS Koszalin oraz OSP ORW Klub Płetwonurków „Mares”, który działa w strukturach krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego PSP.

Koszalin posiada Straż Miejską, do której zakresu działań należą przede wszystkim sprawy dot. czystości i porządku na terenie miasta. Zadania te wykonywane są w trakcie działań operacyjno-prewencyjnych oraz przy realizacji programów z zakresu bezpieczeństwa. W ramach programu „Bezpieczne Miasto” wykonywane były patrole prewencyjnie z Policją oraz niektóre zadania ze Strażą Pożarną, Strażą Graniczną, Żandarmerią Wojskową i Strażą Ochrony Kolei^[30].

[edytuj] Wojsko w Koszalinie

 Osobny artykuł: Garnizon Koszalin.

Koszalin z uwagi na swoje położenie geograficzne na przestrzeni swojej ponad 700-letniej historii był nierozerwalnie związany z wojskiem.^{[potrzebne źródło]} Przyjmuje się, iż charakter miasta garnizonowego Koszalin miał od pierwszej połowy XVIII wieku – kiedy to w mieście były dyslokowane jednostki armii pruskiej. Po I wojnie światowej w wyniku ograniczeń wynikających z postanowień Traktatu Wersalskiego w mieście była rozmieszczona stosunkowo niewielka liczba żołnierzy niemieckich.

Od 1945 roku w Koszalinie stacjonuje Wojsko Polskie. Jako pierwsze były dyslokowane w mieście jednostki 1 Warszawskiej Dywizji Kawalerii. Dynamiczny rozwój garnizonu koszalińskiego miał miejsce od 1948 roku. Wówczas w Koszalinie została utworzona Oficerska Szkoła Artylerii Przeciwlotniczej, której w 1967 roku nadano status wyższej uczelni wojskowej. Jednostka była kilkakrotnie przekształcana i obecnie funkcjonuje jako Centrum Szkolenia Sił Powietrznych im. Romualda Traugutta.

W Koszalinie w okresie powojennym stacjonowały dowództwa kilku związków taktycznych:

• 8 Drezdeńskiej Dywizji Piechoty, przeformowanej kolejno w 8 Drezdeńską Dywizję Zmechanizowaną, następnie w 8 Bałtycką Dywizję Obrony Wybrzeża (rozformowaną na początku lat 90.);
• 16 Dywizji Artylerii Przeciwlotniczej (istniejącej do 1963 roku);
• jednostki Wojsk Ochrony Pogranicza, w 1948 roku przeformowanej w Brygadę, która istniała do 1990 roku. Obecnie po rozwiązaniu formacji w koszarach funkcjonuje Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej.

Ogólnie w całym okresie powojennym w Koszalinie stacjonowało kilkadziesiąt różnych jednostek i instytucji wojskowych zarówno podporządkowanych Ministerstwu Obrony Narodowej jak i z pionu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Jako ciekawostkę należy odnotować, że krótki czas po zakończeniu działań wojennych Koszalin był siedzibą dowództwa Okręgu Wojskowego, przebazowanego następnie do Bydgoszczy. Również w pierwszych latach po wojnie w Koszalinie stacjonowała Oficerska Szkoła Samochodowa następnie przeniesiona do Piły.

[edytuj] Wspólnoty religijne

Miasto jest siedzibą diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej Kościoła rzymskokatolickiego. Koszalin posiada 8 parafii, które wchodzą w skład dekanatu Koszalin. Miasto posiada także parafię garnizonową pw. św. siostry Faustyny Kowalskiej. Głównym koszalińskim kościołem rzymskokatolickim jest katedra Niepokalanego Poczęcia NMP. W 1981 r. utworzono w Koszalinie Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej, jednak dopiero po poświęceniu nowego budynku przez Jana Pawła II w 1991 r. miasto stało się siedzibą seminarium. W mieście znajduje się 1 męskie zgromadzenie zakonne franciszkanów (w parafii pw. Podwyższenia Krzyża Świętego) oraz 4 zakony żeńskie: felicjanki, franciszkanki Rodziny Maryi, pallotynki, siostry szensztackie^[31].

Inne wyznania:

• grekokatolicy – Cerkiew Zaśnięcia Przenajświętszej Bogurodzicy^[32]
• prawosławni – parafia Zaśnięcia NMP będąca siedzibą prawosławnego dekanatu Koszalin
• luteranie – kościół parafialny Jezusa Dobrego Pasterza^[33]
• metodyści – parafia^[34]
• baptyści – zbór na Podgrodziu
• zielonoświątkowcy – zbór "Betel"^[35]
• Świadkowie Jehowy – 8 zborów spotyka się w 3 Salach Królestwa^[36]
• wierni Wspólnoty Kościołów Chrystusowych – zbór^[37]
• Adwentyści Dnia Siódmego – zbór^[38]

Od XII do XVI wieku Góra Chełmska była miejscem kultu chrześcijańskiego. Na początku XIII wieku powstało tu Sanktuarium Maryjne.

W XIX w. gmina żydowska wybudowała synagogę, jednak w 1938 r. podczas nocy kryształowej spaliły ją bojówki hitlerowskie. Istniał cmentarz żydowski

[edytuj] Ludzie związani z miastem

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Koszalinem.

[edytuj] Honorowi Obywatele Koszalina

• Ignacy Jeż – biskup diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej^[39]
• Marek Kamiński – polarnik, przedsiębiorca^[40]
• Jan Paweł II nadana jako dowód hołdu dla dokonań i wyraz pamięci o wizycie, najważniejszej w dziejach miasta^[41]
• Mirosław Mikietyński obecny prezydent Koszalina^[42]

[edytuj] Transport

[edytuj] Drogi

Drogi przechodzące przez Koszalin

Droga	Trasa	Ulica/osiedle
Droga krajowa nr 6	granica państwa (Kołbaskowo) – Szczecin – Goleniów – Koszalin – Słupsk – Gdańsk – Łęgowo	ul. Szczecińska, ul. Syrenki, ul. Bohaterów Warszawy, al. Monte Casino, ul. Juliana Fałata, ul. Gdańska
Droga krajowa nr 11	Kołobrzeg – Koszalin – Bobolice – Szczecinek – Piła – Poznań – Ostrów Wielkopolski – Lubliniec - Bytom	ul. Morska, al. Armii Krajowej, ul. Krakusa i Wandy, ul. Gnieźnieńska
Droga wojewódzka nr 167	Koszalin – Tychowo – Ogartowo	ul. Połczyńska
Droga wojewódzka nr 203	Koszalin – Darłowo	ul. Darłowska
Droga wojewódzka nr 206	Koszalin – Polanów – Miastko	ul. Orląt Lwowskich, ul. Romualda Traugutta, ul. Zwycięstwa

[edytuj] Kolej

Koszalin posiada dwa dworce kolejowe: Koszalin i Koszalin Wąskotorowy, które znajdują się przy ulicy Armii Krajowej (kolej normalnotorowa) i Kolejowej (wąskotorowa).

Przez Koszalin przechodzą linie kolejowe:

• nr 202: Szczecin-Gdańsk,
• nr 402: początek linii prowadzącej do Goleniowa, przez Kołobrzeg i Trzebiatów
• nr 427 z Koszalina kursuje również szynobus do Mielna

Stacja wąskotorowa jest zamknięta, choć sama kolejka działa w ramach wolontariatu Towarzystwa Miłośników Kolei Wąskotorowej.

 Osobny artykuł: Koszalin (stacja kolejowa).

[edytuj] Lotnisko

Władze samorządowe planują reaktywację portu lotniczego Koszalin/Kołobrzeg w Zegrzu Pomorskim.

Aktualnie na lotnisku ma siedzibę Aeroklub Koszaliński, który sprawuje nadzór nad lotniskiem, a w porze sezonowej stacjonuje również Lotnicze Pogotowie Ratunkowe.

[edytuj] Komunikacja miejska

Miejskim przewoźnikiem transportowym jest firma MZK Koszalin. Miasto posiada 15 linii oraz jedna sezonowa ("1" do Mielna, "1 J" do przystani w Jamnie) i linie podmiejskie. Łączny tabor wynosi 64 autobusy. Na linie wyjeżdża codziennie 75% taboru niskopodłogowego. Do 2004 roku MZK Koszalin pozbyło się wszystkich autobusów marki Ikarus, a wcześniej zrobiono to ze wszystkimi autobusami Jelcz. Od pewnego czasu koszaliński przewoźnik pozbywa się też turystycznych autobusów marki DAB^[43].

W latach 1911-1937 w Koszalinie kursowały tramwaje, które zlikwidowano z powodu nasilenia ruchu kołowego na Bergstrasse (ob. Zwycięstwa), zużycia taboru oraz malejącej opłacalności ekonomicznej i recesji^[44].

Historia koszalińskiego PKS-u sięga roku 1946. Od roku 1950 swoim zasięgiem przedsiębiorstwo objęło cały region^[45].

[edytuj] Infrastruktura techniczna

Nadajniki radiowe:

• RTON Koszalin "Góra Chełmska" – Radio ZET (88,7MHz); Polskie Radio Program IV (92,8MHz); Eska Rock (95,4MHz); Radio Koszalin (97,8MHz); RMF FM (104,9MHz); Chilli ZET (106,9MHz)
• RTON Koszalin "Góra Chełmska" (wieża widokowa) – Radio VOX FM Koszalin (102,6MHz); Radio Maryja (107,4MHz);
• Koszalin "Komin MEC" – Eska Koszalin (95,9MHz); Radio RMF MAXXX Pomorze (99,7MHz);

Nadajniki telewizyjne:

• RTON Koszalin "Góra Chełmska" – TVP INFO/TVP3 Szczecin (215,25MHz); TVP2 (471,25MHz); TVP1 (599,25MHz)
• maszt Koszalin "ul.Zwycięstwa" – wolna pula KRRiT (719,25MHz)

Miasto wykorzystuje także sygnał z nadajnika w Sławoborzu.

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

• Z dziejów Koszalina, praca zbiorowa, Biblioteka Słupska, tom 7, Wydawnictwo Poznańskie i Polskie Towarzystwo Historyczne, Poznań – Słupsk 1960
• Dzieje Koszalina, praca zbiorowa pod red. A. Lesińskiego i B. Drewniaka, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1967
• Tadeusz Gasztold, Adam Muszyński, Hieronim Rybicki, Koszalin. Zarys dziejów, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1974

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Zbiór wirtualnych panoram
• BIP miasta Koszalin

• Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

p • d • e Miasta województwa zachodniopomorskiego Miasta powiatowe Białogard • Choszczno • Drawsko Pomorskie • Goleniów • Gryfice • Gryfino • Kamień Pomorski • Kołobrzeg • Koszalin • Łobez • Myślibórz • Police • Pyrzyce • Sławno • Stargard Szczeciński • Szczecin • Szczecinek • Świdwin • Świnoujście • Wałcz  Miasta gminne Barlinek • Barwice • Biały Bór • Bobolice • Borne Sulinowo • Cedynia • Chociwel • Chojna • Czaplinek • Człopa • Darłowo • Dębno • Dobra k. Nowogardu • Dobrzany • Drawno • Dziwnów • Golczewo • Ińsko • Kalisz Pomorski • Karlino • Lipiany • Maszewo • Mieszkowice • Międzyzdroje • Mirosławiec • Moryń • Nowe Warpno • Nowogard • Pełczyce • Płoty • Polanów • Połczyn-Zdrój • Recz • Resko • Sianów • Suchań • Trzcińsko-Zdrój • Trzebiatów • Tuczno • Tychowo • Węgorzyno • Wolin • Złocieniec

p • d • e Województwo zachodniopomorskie Stolica: Szczecin Miasta na prawach powiatu Koszalin • Szczecin • Świnoujście Powiaty białogardzki • choszczeński • drawski • goleniowski • gryficki • gryfiński • kamieński • kołobrzeski • koszaliński • łobeski • myśliborski • policki • pyrzycki • sławieński • stargardzki • szczecinecki • świdwiński • wałecki

p • d • e Powiat koszaliński (1946-1975) Siedziba powiatu – Koszalin Przynależność wojewódzka woj. szczecińskie (1946-50) • woj. koszalińskie (1950-75) Miasta Bobolice (do 1945 i od 1958) • Koszalin (do 1950 →) • Sianów Gminy wiejskie (1945-54 i 1973-75) Będzino • Biesiekierz (od 1973) • Bobolice • Dobrzyca • Gozd (do 1954) • Karczyno (Karsinka) (do 1954) • Koszalin (do 1954) • Kraśnik Koszaliński (do 1954) • Krępa (do 1954) • Manowo • Mielno (od 1973) • Sianów (od 1973) • Sucha Koszalińska (do 1954) • Śmiechów (do 1954) • Świeszyno

"Marsz pamięci" dotarł przed Pałac Prezydencki

Uczestnicy "marszu pamięci" dotarli przed Pałac Prezydencki. Zgromadziło się tam - według służb porządkowych już ok. 1000 osób, wśród nich są też zwolennicy przeniesienia krzyża.

Polak na prestiżowym stanowisku w dowództwie NATO

Za niespełna trzy tygodnie czterogwiazdkowy polski generał Mieczysław Bieniek obejmie prestiżowe stanowisko zastępcy dowódcy w Dowództwie Transformacji NATO w bazie wojskowej w Norfolk w stanie Wirginia.

Warszawa: Msza św. w intencji ofiar katastrofy

W warszawskiej archikatedrze pw. św. Jana Chrzciciela, odprawiono dziś wieczorem mszę świętą w intencji wszystkich 96 ofiar katastrofy polskiego Tu-154M pod Smoleńskiem. Wzięły w niej udział setki osób, wśród nich bliscy tych, którzy zginęli.

10 lat temu zmarł Jerzy Giedroyc

"Książę niezłomny", "Redaktor" - tak nazywano jedną z najważniejszych postaci polskiej historii XX wieku - Jerzego Giedroyca, założyciela i redaktora paryskiej "Kultury". Mija właśnie 10 lat od jego śmierci w nocy z 14 na 15 września, w klinice w Maisons-Laffitte pod Paryżem.

Komorowski: Polska stawia na dialog i współpracę z Rosją

O relacjach z Rosją, unijnym budżecie na lata 2014-2020 i bezpieczeństwie energetycznym rozmawiali w piątek w Rydze prezydenci Polski, Litwy, Łotwy i Estonii. Bronisław Komorowski powiedział, że Polska opowiada się za dialogiem i współpracą z Rosją.

Kody pocztowe z nadrukiem dlugopisy bilety autokarowe merynos onet.byzor.waw.pl/kontakt.html --------- patros uspesnosti oczyszczalnie biologiczne pozycjonowanie domeny farby