Języki uralskie
Z Wikipedii
Języki uralskie – rodzina językowa, której językami posługuje się ok. 24 mln ludzi, zamieszkujących północną Eurazję i Nizinę Węgierską. Zalicza się do niej: języki ugrofińskie i samodyjskie. Łączona z językami ałtajskimi, w ligę uralo-ałtajską (dawniej uznawaną za rodzinę). Nowsze badania lingwistyczne wykazują na powiązanie języków uralskich z językiem jukagirskim; dla potrzeb tej koncepcji tworzy się rodziną rodzinę uralsko-jukagirską.
Zdecydowana większość specjalistów jest zdania, że języki uralskie są rodziną, wywodzącą się od wspólnego prajęzyka. Pojawiły się jednak opinie kwestionujące tę tezę i postulujące ich uznanie raczej za ligę językową. Językoznawcy wysuwający taki postulat nie uznają pokrewieństwa języków samodyjskich z ugrofińskimi. Język jukagirski włączany jest w obręb języków uralskich jedynie przez niektórych językoznawców.
Klasyfikacja języków uralskich:
-
-
- języki ugrofińskie (ok. 24 mln)
- języki fińskie (ponad 9,6 mln)
- języki bałtyckofińskie (ok. 7,3 mln)
- języki wołżańskie (ok. 1,5 mln)
- maryjski (czeremiski) (ok. 550 tys.)
- mordwiński (ok. 900 tys.) w tym:
- języki permskie (ok. 1,2 mln)
- komi (ok. 500 tys.)
- komi właściwy (komi-zyriański) (ok. 345 tys.)
- komi-permiacki (ok. 150 tys.)
- udmurcki (ok. 700 tys.)
- komi (ok. 500 tys.)
- lapoński (ok. 35 tys.)
- języki ugryjskie (ponad 14 mln)
-
- chantyjski (ok. 20 tys.)
- mansyjski (wogulski) (ok. 8 tys.)
- węgierski (ok. 14 mln.)
-
- języki fińskie (ponad 9,6 mln)
- języki samojedzkie (samodyjskie) (30 tys.)
-
- języki północnosamojedzkie
- juracki (nieniecki) (25 tys.)
- nganasański (tawgi-samojedzki) (700)
- eniecki (jenisej-samojedzki) (200)
- języki południowosamojedzkie
- języki północnosamojedzkie
-
- języki ugrofińskie (ok. 24 mln)
- (język jukagirski) (0,7 tys.)
-
[edytuj] Porównanie
| polski | proto-uralski | fiński | estoński | lapoński | erzjański | maryjski | komi | chantyjski | mansyjski | węgierski | nieniecki |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ogień | *tuli | tuli | tuli | dolla | tol | tul | tyl- | - | - | tűz | tu |
| ryba | *kala | kala | kala | guolli | kal | kol | - | kul | kul | hal | xalya |
| gniazdo | *pesä | pesä | pesa | beassi | pize | pəžaš | poz | pel | pit'ii | fészek | pyidya |
| ręka | *käti | käsi | käsi | giehta | ked´ | kit | ki | köt | kaat | kéz | - |
| oko | *śilmä | silmä | silm | čalbmi | śel´me | šinča | śin | sem | sam | szem | sæw° |
| żyła | *sïxni | suoni | soon | suotna | san | šün | sën | Lan | taan | ín 'ścięgno' | te' |
| kość | *luwi | luu | luu | - | lovaža | lu | ly | loγ | luw | csont | le |
| wątroba | *mïksa | maksa | maks | - | makso | mokš | mus | muγəl | maat | máj | mud° |
| iść | *meni- | mennä | minema | mannat | - | mija- | mun- | mən- | men- | megy-/men- | myin- |
| żyć | *elä- | elää | elama | eallit | - | ila- | ol- | - | - | él- | yilye- |
| umrzeć | *kaxli- | kuolla | koolma | - | kulo- | kola- | kul- | kol- | kool- | hal- | xa- |
| myć | *mośki- | - | mõskma | - | muśke- | muška- | myśky- | - | - | mos- | masø- |
| W Polsce "pierwszy stopień zasilania" |
|
Nie ma ograniczeń w dostawach gazu, jest "pierwszy stopień zasilania" - powiedziała dziś rzeczniczka operatora systemu gazociągów przesyłowych Gaz-System, Małgorzata Polkowska.
|
| Okradał kobiety w kościołach |
|
Lubuscy policjanci zatrzymali mężczyznę, który okradał kobiety w kościołach. Jego łupem padło kilkanaście damskich torebek, telefony komórkowe oraz pieniądze z kościelnej skarbony. 27-latek dopuścił się również kradzieży w kilku zielonogórskich firmach.
|
| Włoskie ferie Donalda Tuska |
|
Piękne szczyty Dolomitów, czyste, rześkie powietrze i wspaniałe stoki do szusowania. W takich bajkowych warunkach premier Donald Tusk spędził we Włoszech kilkudniowy urlop z rodziną - donosi "Fakt".
|
| Rekordowe inwestycje w Wiśle |
|
Wisła (woj. śląskie) ma jeden z największych budżetów w historii. Planowane wydatki sięgną prawie 43 mln zł, spodziewane dochody oscylują natomiast w granicach 36 mln. Powstały deficyt w wysokości 7 mln pokryty zostanie z kredytów.
|
| Ślisko na drogach Warmii i Mazur |
|
Błoto pośniegowe na głównych drogach nr 7 między Elblągiem a Nidzicą oraz nr 16 między Kisielicami a Ełkiem powoduje, że warunki jazdy w czwartek na Warmii i Mazurach są trudne.
|
polska Pozycjonowanie ksiazki meble biurowe warszawa Live! ---------