Z Wikipedii

Języki połabskie – (po połabsku: wenska rec) grupa bardzo blisko spokrewnionych języków uważanych przez niektórych językoznawców za jeden język połabski (drzewiański). Używane były przez ludność zachodniosłowiańską (plemiona Słowian połabskich), zamieszkującą tereny pomiędzy dolną Odrą a dolną Łabą, a także i trochę na zachód od niej.

Język drzewiański używany był przez naród Drzewian na prawym brzegu Łaby między miastami Lüneburg i Uelzen od VII wieku n.e. do 1756 roku (został wyparty przez język dolnoniemiecki), kiedy zmarła ostatnia kobieta, mówiąca jeszcze tym językiem (częściowa znajomość języka przetrwała do roku 1825). Język drzewiański istniał tylko w formie ustnej aż do XVIII wieku, kiedy miejscowi Niemcy (głównie pastorzy) sporządzili pierwsze zapisy. Miał duże zróżnicowanie dialektyczne, co wynikało z izolacji poszczególnych skupisk ludności drzewiańskiej.

Języki połabskie zapisywane były w alfabecie łacińskim, zachowało się jednak niewiele tekstów w nich pisanych (przede wszystkim wyrazy i zwroty z tłumaczeniem na język niemiecki i francuski.

Największe podobieństwo język drzewiański wykazuje do języka kaszubskiego: ma samogłoskę szwa (ë) oraz grupę ar między spółgłoskami (drzew. gord to pol. gród, bornë to pol. brona). Drzewiański zastąpił spółgłoski tylnojęzykowe k i g, zmiękczonymi t i d (t'auchor [kucharz], d'óra [góra]).

Wyraźne podobieństwo (ta sama grupa or zamiast pol. ar) istnieje między drzewiańskim i językiem górnołużyckim (drzew. gornak [garnek] to głuż. hornyk, z'ornu [ziarno] to głuż. zorno).

Język drzewiański z okresu schyłkowego miał akcent ruchomy (padał w każdym wyrazie na inną sylabę). Słownictwo nie tworzyło jednolitego systemu: każdy wyraz miał wiele znaczeń i każde znaczenie mogło być wyrażone kilkoma wyrazami, np. słowo zaīvët (pol. żywot) oznaczało ciało i brzuch, słowo rāt znaczyło usta, wargi oraz dziób, pysk.

Teksty ciągłe w języku drzewiańskim są bardzo nieliczne i ubogie: modlitwa Ojcze nasz i pieśń weselna. Ponieważ zapisywali je Niemcy, mają one zagmatwaną i skomplikowaną pisownię. Ponadto pochodzą one wyłącznie z końcowego okresu istnienia języka, kiedy mówili nim jeszcze tylko ludzie starsi – stąd widoczne są w nim bardzo liczne zapożyczenia z miejscowego dialektu północnodolnosaksońskiego. Język drzewiański miał cechy języka pozbawionego normy literackiej, rozwijającego się w izolacji od innych języków słowiańskich i używanego przez ludność wiejską (dużą zmienność i innowacyjność).

[edytuj] Przykładowe teksty

[edytuj] Fragment drzewiańskiej pieśni weselnej Ptasie wesele

[edytuj] Aita nos ("Ojcze nasz")

[edytuj] Literatura

• Słownik etymologiczny języka Drzewian połabskich, zeszyt 1: ed. Tadeusz Lehr-Spławiński & Kazimierz Polański, Wrocław, 1962, od zeszytu 2: ed. K. Polański, Wrocław, 1971-
• Kazimierz Polański & Janusz Sehnert: Polabian-English Dictionary. The Hague: Mouton 1967

[edytuj] Linki zewnętrzne

• [1] – czeska strona o języku połabskim, zawiera również teksty w tym języku oraz słownik polsko-połabski i połabsko-polski