Język turecki – Kazimierz Górski

Język turecki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Türkçe
Obszar Europa, Azja
Ranking 21.
Klasyfikacja genetyczna Języki uralo-ałtajskie
*Języki ałtajskie
**Języki tureckie
***Języki oguzyjskie
****Język turecki
Pismo łacińskie
Status oficjalny
język urzędowy Flag of Turkey.svg Turcja
Flag of Cyprus.svg Cypr
Regulowany przez Instytut Języka Tureckiego

Türk Dil Kurumu

Kody języka
ISO 639-1 tr
ISO 639-2 ota
SIL TRK
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
logo Wikipedii
Wikipedia w języku tureckim
Logo Wikisłownika.svg
W Wikisłowniku: Słownik języka tureckiego
Słownik turecko-polski, polsko-turecki online

Język turecki (Türkçe) – język aglutynacyjny, należący obok m.in. azerskiego i turkmeńskiego, do grupy oguzyjskiej języków tureckich.

Posługuje się nim 75 mln osób na całym świecie (w samej Turcji 60 milionów). Mówią nim grupy pochodzenia tureckiego na Bałkanach (Bułgaria, Macedonia i Rumunia[1]) oraz emigranci w takich krajach jak: Niemcy, Francja, Irak, Wielka Brytania, Holandia, Cypr Północny (Cypr), Austria, Belgia, Australia, Grecja, Arabia Saudyjska, Szwajcaria, Rosja, Szwecja, Dania, Kanada, Azerbejdżan, Egipt, Kirgistan, Izrael, Kosowo, Włochy, Norwegia, Japonia, Liban i Ukraina.

Spis treści

[edytuj] Historia

Język turecki rozwijał się na terenie Anatolii od XI wieku, to jest od opanowania tych terenów przez plemiona tureckie pod wodzą Seldżuków.

Od XIX wieku trwał proces dostosowywania języka pisanego do mówionego, oczyszczania go z zawiłych konstrukcji oraz słów pochodzących z arabskiego i perskiego. Poszukiwano przy tym słów rdzennie tureckich lub wykorzystywano zapożyczenia z języków zachodnioeuropejskich, między innymi z języka francuskiego. Proces ów zwany "oczyszczaniem" przybrał na sile w latach 20. i 30. XX wieku, podczas rządów prezydenta Kemala Atatürka.

Od 1928 język turecki zapisywany jest za pomocą alfabetu tureckiego, opartego na literach łacińskich. Alfabet turecki ma 29 liter.

[edytuj] Zarys fonetyki

Język turecki nie posiada głosek, które mogłyby sprawiać trudności w przybliżonej wymowie. Współczesny język turecki posiada 29 głosek.

Głoska Polski odpowiednik/wymowa
a a
b b
c
ç cz
d d
e e
f f
g g
ğ tzw. miękkie g (po samogłoskach: a, ı, o, u) oznacza, że poprzedzająca samogłoska ma być wymawiana długo; po samogłoskach: e, i, ö, ü wymawiane jest jak pol. j
h h
ı y (właściwie [ɯ])
i i
j ż
k k (w otoczeniu samogłosek a, ı, o, u wymawia się twardo; w otoczeniu samogłosek e, i, ö, ü wymawia się miękko)
l l
m m
n n
o o
ö składamy wargi jak do głoski o i wymawiamy e
p p
r r
s s
ş dźwięk pośredni między sz a ś
t t
u u
ü składamy wargi jak do głoski u i wymawiamy i
v w
y j
z z

W języku tureckim akcent pada z reguły na ostatnią sylabę. Daszek ^ nad samogłoskami a, u, i (â, û, î) oznacza zmiękczenie wymowy poprzedzającej spółgłoski, np. kâr [kiar]; w niewielkiej ilości przykładów oznacza długą samogłoskę.
Samogłoska i nie zmiękcza poprzedzającej ją spółgłoski s (jak w sinus).
Znak apostrofu ' wskazuje granicę między nazwą własną, a sufiksem, który jest do niej dołączony.

[edytuj] Liczebniki i czas

Liczebniki

Lp Liczebnik główny Liczebnik porządkowy
0 sıfır (brak)
1 bir birinci
2 iki ikinci
3 üç üçüncü
4 dört dördüncü
5 beş beşinci
6 altı altıncı
7 yedi yedinci
8 sekiz sekizinci
9 dokuz dokuzuncu
10 on onuncu
11 on bir on birinci
20 yirmi yirminci
30 otuz otuzuncu
40 kırk kırkıncı
50 elli ellinci
60 altmış altmışıncı
70 yetmiş yetmişinci
80 seksen sekseninci
90 doksan doksanıncı
100 yüz yüzüncü
200 iki yüz iki yüzüncü
1000 bin bininci
10000 on bin on bininci

Miesiące

Polski Turecki
styczeń ocak
luty şubat
marzec mart
kwiecień nisan
maj mayıs
czerwiec haziran
lipiec temmuz
sierpień ağustos
wrzesień eylül
październik ekim
listopad kasım
grudzień aralık

Dni tygodnia

Polski Turecki
poniedziałek pazartesi
wtorek salı
środa çarşamba
czwartek perşembe
piątek cuma
sobota cumartesi
niedziela pazar

Święta religijne i państwowe

Polski Turecki
Wszystkich Świętych Azizler Günü
Święto Wniebowstąpienia Miraç Kandili
Wigilia Bożego Narodzenia Noel Arifesi
Boże Narodzenie Noel Günü
Wielkanoc Paskalya
Wielka Niedziela Paskalya Pazartesi
Wielki Piątek Mübarek Cuma Günü
Wielki Post Büyük Perhiz
Niedziela Palmowa Palmiye Pazari
Nowy Rok Yılbaşı
Ramadan Ramazan
Święto Ofiary Kurban Bayramı
Święta Noc Kandil Gecesi
Święto Republiki Cumhuriyet Bayramı
Dzień zwycięstwa Zafer Bayramı

Przypisy

  1. nie zawsze zaliczana do krajów Bałkańskich

[edytuj] Bibliografia

  • Stachowski Marek: Gramatyka języka tureckiego w zarysie, Kraków 2007.
  • B. Podolak, P. Nykiel: Kieszonkowy słownik turecko-polski polsko-turecki, Kraków 2008.

[edytuj] Zobacz też







"Marsz pamięci" dotarł przed Pałac Prezydencki
Uczestnicy "marszu pamięci" dotarli przed Pałac Prezydencki. Zgromadziło się tam - według służb porządkowych już ok. 1000 osób, wśród nich są też zwolennicy przeniesienia krzyża.
Polak na prestiżowym stanowisku w dowództwie NATO
Za niespełna trzy tygodnie czterogwiazdkowy polski generał Mieczysław Bieniek obejmie prestiżowe stanowisko zastępcy dowódcy w Dowództwie Transformacji NATO w bazie wojskowej w Norfolk w stanie Wirginia.
Warszawa: Msza św. w intencji ofiar katastrofy
W warszawskiej archikatedrze pw. św. Jana Chrzciciela, odprawiono dziś wieczorem mszę świętą w intencji wszystkich 96 ofiar katastrofy polskiego Tu-154M pod Smoleńskiem. Wzięły w niej udział setki osób, wśród nich bliscy tych, którzy zginęli.
10 lat temu zmarł Jerzy Giedroyc
"Książę niezłomny", "Redaktor" - tak nazywano jedną z najważniejszych postaci polskiej historii XX wieku - Jerzego Giedroyca, założyciela i redaktora paryskiej "Kultury". Mija właśnie 10 lat od jego śmierci w nocy z 14 na 15 września, w klinice w Maisons-Laffitte pod Paryżem.
Komorowski: Polska stawia na dialog i współpracę z Rosją
O relacjach z Rosją, unijnym budżecie na lata 2014-2020 i bezpieczeństwie energetycznym rozmawiali w piątek w Rydze prezydenci Polski, Litwy, Łotwy i Estonii. Bronisław Komorowski powiedział, że Polska opowiada się za dialogiem i współpracą z Rosją.

bilety autokarowe wózki widłowe drabiny aluminiowe Maine coon materace dziecięce --------- strategiczna karta dokonań programy bundesliga stolik strategiczna karta dokonań Okapy kuchenne