Język azerski
Z Wikipedii
| Azərbaycan dili / آذربايجان ديلی | |
| Obszar | Azerbejdżan, Iran, Gruzja, Rosja i inne |
| Liczba mówiących | 32 miliony |
| Ranking | 38. |
| Klasyfikacja genetyczna | Języki uralo-ałtajskie *Języki tureckie **Języki oguzyjskie ***Język azerski |
| Pismo | arabski, łaciński, kiedyś cyrylica |
| Status oficjalny | |
| Język urzędowy | Azerbejdżan |
| Kody języka | |
| ISO 639-1 | az |
| ISO 639-2 | aze |
| SIL | AZB (południowoazerski) AZJ (północnoazerski) |
| W Wikipedii | |
| Zobacz też: język, języki świata |
|
| Azerska wersja językowa (az) Wikipedii | |
Język azerski (język azerbejdżański, azer. Azərbaycan dili / آذربايجان ديلی) – język należący do grupy języków tureckich, używany głównie w Azerbejdżanie, północno-wschodnim Iranie, we wschodniej Turcji, a także w Gruzji, Armenii, Kazachstanie oraz na obszarze Federacji Rosyjskiej.
Wyróżnia się dwie odmiany języka azerskiego: północnoazerską i południowoazerską. Powstanie obu tych odmian wiąże się z odmiennymi losami politycznymi ludności azerskiej, zamieszkującej dawny ZSRR oraz północny Iran. Odmiana północnoazerska przez długi czas (od 1828 r.) znajdowała się pod silnym wpływem języka rosyjskiego, jako języka urzędowego Cesarstwa Rosyjskiego a później ZSRR (w latach 1934-1992 był nawet zapisywana cyrylicą), natomiast odmiana południowa ulegała wpływom języka perskiego, zawiera więcej pożyczek perskich i arabskich i jest zapisywana alfabetem arabskim. Różnice między obiema odmianami języka azerskiego, choć znaczne, nie uniemożliwiają porozumiewania się między przedstawicielami obydwu tych grup.
[edytuj] Alfabety
Język azerski aż do lat 20. XX w. był zapisywany alfabetem arabskim. W 1922 r. wprowadzono jako obowiązujący zmodyfikowany alfabet łaciński, przyjęty w późniejszym okresie przez większość zamieszkujących Kaukaz ludów, kształtujących dopiero swoje piśmiennictwo. Stworzony na potrzeby języka azerskiego alfabet został w 1928 r. przejęty z pewnymi modyfikacjami dla zapisywania języka tureckiego. W samym Azerbejdżanie natomiast łacinkę wycofano już w 1938 r. zastępując ją cyrylicą, opartą na rosyjskiej. Azerska cyrylica pozostawała w użyciu jako jedyny oficjalny alfabet do 1992 r., kiedy to m.in. dzięki działalności prezydenta Əbülfəza Elçibəya podjęto projekt ponownego wprowadzenia alfabetu łacińskiego. Proces przechodzenia na łacinkę trwał ponad dziesięć lat, ponieważ aż do 1 stycznia 2003 r. w użyciu były dopuszczone obydwa alfabety.
Azerowie zamieszkujący północno-wschodni Iran (tzw. Azerbejdżan Irański) posługują się alfabetem arabskim dla zapisywania swojego języka, jednak pisownia nie jest standaryzowana.
| Arabski | Cyrylica | Łaciński | Wymowa IPA |
|---|---|---|---|
| ﺍ | А а | A a | ɑː |
| ﺏ | Б б | B b | b |
| ﺝ | Ҹ ҹ | C c | ʤ |
| چ | Ч ч | Ç ç | ʧ |
| ﺩ | Д д | D d | d |
| ﻩ | Е е | E e | ɛ |
| ع | Ә ә | Ə ə | æ |
| ﻑ | Ф ф | F f | f |
| گ | Ҝ ҝ | G g | ɡʲ |
| ﻍ | Ғ ғ | Ğ ğ | ɣ |
| ﺡ, ﻩ | Һ һ | H h | h |
| ﺥ | Х х | X x | x |
| ی | Ы ы | I ı | ɯ |
| ی | И и | İ i | ɪ |
| ژ | Ж ж | J j | ʒ |
| ک | К к | K k | k |
| ﻕ | Г г | Q q | ɡ |
| ﻝ | Л л | L l | l |
| ﻡ | М м | M m | m |
| ﻥ | Н н | N n | n |
| ﻭ | О о | O o | ɔ |
| ﻭ | Ө ө | Ö ö | œ |
| پ | П п | P p | p |
| ﺭ | Р р | R r | r |
| ﺙ, ﺱ, ﺹ | С с | S s | s |
| ﺵ | Ш ш | Ş ş | ʃ |
| ﺕ, ﻁ | Т т | T t | t |
| ﻭ | У у | U u | u |
| ﻭ | Ү ү | Ü ü | y |
| ﻭ | В в | V v | v |
| ی | Ј ј | Y y | j |
| ﺫ, ﺯ, ﺽ, ﻅ | З з | Z z | z |
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Krótko o alfabetach języka azerskiego
- Strona poświęcona językowi azerskiemu
- Miniaturowy samouczek języka azerskiego
|
|||||
| Poseł PiS przechodzi do Polski XXI |
|
Poseł Andrzej Walkowiak zrezygnuje dziś z członkostwa w PiS. Z ustaleń serwisu internetowego tvp.info wynika, że Walkowiak wstąpi do koła poselskiego Polska XXI.
|
| Daleki widok z Sea Towers |
|
Do najwyższego budynku mieszkalnego w Polsce już wprowadzają się pierwsi mieszkańcy. Budowa dwóch wież Sea Towers - niezwykłego kompleksu, być może nowej wizytówki Gdańska, jest na finiszu.
|
| PiS ma pomysł na kryzys |
|
Prawo i Sprawiedliwość przedstawi dziś propozycje dotyczące działań w czasie kryzysu gospodarczego - zapowiedział w radiowej "Trójce" prezes PiS Jarosław Kaczyński. - Co uczynić, aby Polska gospodarka ucierpiała możliwie jak najmniej - dodał.
|
| Na połoninach wciąż zimno i wieje wiatr |
|
W Bieszczadach powyżej górnej granicy lasu w czwartek rano wiał silny wiatr, a termometry wskazywały 13 stopni mrozu - poinformował ratownik dyżurny bieszczadzkiej grupy GOPR, Andrzej Łukaszczuk.
|
| RMF: Co dalej z magazynami krwi pępowinowej? |
|
Do tej pory krew była przyjmowana przez firmę Activision Life. Magazynowała ją w banku warszawskiego Centrum Onkologii. Umowa została jednak zerwana, ponieważ firma od dwóch lat nie płaci centrum.
|
meble biurowe warszawa Fire ksiazki Echosystem casino poker ---------