Z Wikipedii

Józef Dzięgielewski ps. Kurek, Wicek (ur. 22 stycznia 1895 w Wierznicy k. Lipna, zm. 7 grudnia 1952 w Otwocku) – polski działacz socjalistyczny.

Po ukończeniu szkoły elementarnej rozpoczął naukę w gimnazjum Polskiej Macierzy Szkolnej w Płocku. Tam wstąpił w 1912 r. do nielegalnego Koła Młodzieży Postępowej. Od 1917 r. członek Polskiej Organizacji Wojskowej, a następnie PPS. W 1918 r. organizował Pogotowie Bojowe PPS w powiecie płockim. Aresztowany dwukrotnie przez władze niemieckie (więziony w Sierpcu, Modlinie i Warszawie). Skazany na karę śmierci. Uwolniony w listopadzie 1918 r.

Po uwolnieniu komendanta Milicji Ludowej PPS w Płocku, wziął udział w rozbrajaniu Niemców. W 1920 r. z ramienia Związku Obrońców Ojczyzny prowadził akcje dywersyjną na tyłach Armii Czerwonej, następnie do 1921 r. odbywał służbę wojskową na froncie.

Po demobilizacji zamieszkał na terenie województwo poleskiego. Tam zorganizował OKR PPS i Radę Związków Zawodowych. W wyborach parlamentarnych w 1922 wybrany z okręgu poleskiego do Sejmu. Mandat sprawował do 1930 r.

Od 1926 r. zamieszkał w Warszawie. W okresie 1929-1934 zastępca a potem komendant Milicji PPS. Został członkiem Warszawskiego Okręgowego Komitetu Robotniczego PPS, którym pozostawał do 1939 r. Od 1928 do 1931 członek Rady Naczelnej PPS, od 1931 do 1934 zastępca członka Rady Naczelnej, a od 1937 do 1939 członek Centralnego Sądu Partyjnego. W 1930 r. aresztowany pod zarzutem zamachu na Józefa Piłsudskiego. Został uniewinniony z braku dowodów.

We wrześniu 1939 r. współorganizator Robotniczych Brygad Obrony Warszawy. Działacz PPS-WRN (kierownik wydziału wojskowego CKR), organizator Warszawskiego Zgrupowania OW PPS.

Uczestnik powstania warszawskiego dowodząc oddziałami OW PPS na Starym Mieście. Po upadku powstania dowodził oddziałami PPS Śląsku, Zagłębiu i w Krakowskim.

W 1945 r. pomimo faktu, iż "lubelska" PPS zakazała mu aktywności politycznej, wspierał tworzenie PPSD.

Powrócił do Warszawy. Ujawniając się w 1946 r., rozpoczął prace historyczne w Instytucie Pamięci Narodowej. Aresztowany 23 listopada 1946 r. następnie zwolniony w grudniu 1946 r. Ponownie aresztowany 5 kwietnia 1947 r. i 10 listopada 1948 r. skazany na 9 lat więzienia (wyrok złagodzono w wyniku amnestii do 4 lat). Przebywał w więzieniach w Warszawie, Rawiczu i we Wronkach. Zwolniony przedterminowo w październiku 1951 r. Zmarł na gruźlicę 5 grudnia 1952 r. w Otwocku.

Był dwukrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych.

[edytuj] Bibliografia

• "Słownik Biograficzny Działaczy Polskiego Ruchu Robotniczego", Tom 1 Warszawa 1978 ISBN 83-05-11327-2623-624;
• Zaremba Z., Wojna i konspiracja, Londyn 1957.