Getto - Kazimierz Górski

Getto

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Ten artykuł dotyczy zachowań społecznych i urbanistyki. Zobacz też: Getto (ujednoznacznienie).
Kładka nad ulicą w Ghetto Litzmannstadt
Ocalały kawałek muru Getta warszawskiego

Getto (wł. ghetto - pierwotne znaczenie wyrazu huta, odlewnia) - odizolowane miejsce wybrane dla zamieszkania mniejszości narodowej, kulturowej bądź religijnej, poza którym nie wolno tejże społeczności zamieszkiwać; począwszy od średniowiecza przez getto rozumiano wydzielony obszar miasta, w którym przymusowo osiedlano Żydów, lub przedstawicieli innych narodów. Getto zazwyczaj otoczone jest murem strzeżonym od zewnątrz, współcześnie zazwyczaj dodatkowo zabezpieczonym zasiekami z drutu kolczastego lub jak w Strefie Gazy także urządzeniami elektronicznymi. Getto jest zazwyczaj całkowicie zależne od dostaw żywności oraz energii z zewnątrz.

Getto - socjologicznie: uboga i zaniedbana dzielnica, zamieszkana przez określoną rasę - por. Bronx - grupę etniczną lub kulturową, charakteryzująca się wysokim stopniem przestępczości i wykluczenia społecznego, często zarządzaną nieformalnie przez uzbrojone gangi;

Współcześnie używa się potocznie określenia getto do określania nowo powstających osiedli mieszkaniowych otaczanych płotem i strzeżonych przez służby ochrony.[potrzebne źródło]

Spis treści

[edytuj] Getta żydowskie

Idea odseparowania Żydów od innych narodowości zrodziła się wśród żydowskiej diaspory już w starożytności. Niektóre gminy żydowskie i autorytety religijne, domagały się wówczas od swoich współwyznawców przestrzegania szeregu ograniczeń w kontaktach z innowiercami, dotyczących m.in. wspólnego zamieszkania czy też nauczania. Żydzi próbowali także bez powodzenia skłonić Cesarstwo Rzymskie do pomocy przy egzekwowaniu tych zakazów. W średniowieczu w chrześcijańskiej Europie dążenie do odseparowania było obustronne. Po stronie katolickiej dążenie to znalazło wyraz w uchwałach Soboru Laterańskiego. Pierwszym nowożytnym miastem europejskim, w którym zrealizowano zalecenia Soboru Laterańskiego, by uniemożliwiać Żydom zamieszkiwanie wśród chrześcijan, była Wenecja. W 1516 część weneckich Żydów przesiedlono na wyspę Ghetto Nuovo, a pozostałych w 1541 roku na Ghetto Vecchio. W weneckim getcie zamieszkiwało ok. 5000 Żydów, którzy musieli płacić dodatkowe podatki w wysokości 10 tys. dukatów. W Rzymie budowę getta, z mocy bulli Cum nimis absurdam papieża Pawła IV, rozpoczęto w 1555 roku.

Getta żydowskie zakładano w II połowie XVI wieku prawie we wszystkich miastach włoskich należących do papieża. Wydzielone dzielnice żydowskie nie powstały jedynie w Livorno i Ferrarze. W zamyśle pomysłodawców mury getta miały chronić Żydów przed gniewem chrześcijan w czasie Wielkiego Postu. W gettach powstawały pierwsze synagogi, bowiem wcześniej, jako że obowiązywał Żydów zakaz posiadania ziemi na własność, nie mogli ich budować. Życie społeczne w obrębie odseparowanego getta, w którym, jak w miastach włoskich zetknęli się ze sobą Żydzi Sefardyjscy i Żydzi Aszkenazyjscy, wykształciło odrębną i bogatą kulturę żydowską, np. w Wenecji działała kierowana przez rabina Leona Modenę sławna akademia muzyczna L'Accademia degl'Impediti.

Od XVIII wieku coraz częściej zezwalano Żydom zamieszkiwać w chrześcijańskich dzielnicach, jednak wielu z nich wolało pozostać wśród własnych społeczności.

[edytuj] Getta podczas drugiej wojny światowej

Getta żydowskie w okupowanej Europie Wschodniej w latach 1941 - 1942

W czasie II wojny światowej getta były to wydzielone obszary mieszkalne przeznaczone (pod przymusem) dla ludności żydowskiej - ściśle nazywane gettami żydowskimi lub z niem. jüdische Wohnbezirke. Zajmowały obszary najbiedniejszych terenów miast.

Getta tworzone były na terenie Ukrainy, Białorusi, Czech, Węgier. Najczęściej jednak na terenach, które przed wojną należały do Polski. Getta utworzono m. in. w Białymstoku, Częstochowie, Kielcach, Krakowie, Lublinie, Łodzi, Radomiu, Warszawie. Porządku w Gettach strzegła kolaborująca z nazistami Policja Żydowska, tzw. ODmani.

Pierwszym gettem w Polsce było utworzone już 8 X 1939 roku getto w Piotrkowie Trybunalskim.

Mieszkańcy gett cierpieli przede wszystkim na głód i choroby [1]. Próby ucieczek oraz pomocy w nich karane były śmiercią. Podczas likwidacji getta mieszkańcy byli przenoszeni do większych na terenie innych miast lub trafiali do obozów zagłady. Żydom, którym udało się uciec, pomoc niosła polska organizacja Żegota - zajmowała się ukrywaniem zbiegów, podrabianiem dla nich dokumentów, itp.

[edytuj] Getta w Polsce

Przypisy

  1. ↑ Czesław Madajczyk "Polityka III Rzeszy w okupowanej Polsce" Warszawa 1970, t. I, s. 222. - "W getcie spotykało się najwytworniejsze restauracje. Niewiarygodny wydaje się dziś komfort panujący wówczas w 'Palais de Dance' braci Frontów. Chleb był tu znacznie droższy niż w polskich dzielnicach, lecz wino tańsze. Wypada tylko powtórzyć 'uczta w czasie pomoru'. Taki stan rzeczy w getcie sprzyjał pożądanej przez okupanta dezintegracji społeczności żydowskiej, utrzymywał się wbrew bundowskiej prasie, żądającej zamknięcia sal tańca, burdelu i licznych klubów".

[edytuj] Linki zewnętrzne






Chiny już nie chcą pożyczać pieniędzy Ameryce
Chiny zaczynają ograniczać pożyczanie pieniędzy USA w postaci wykupywania amerykańskich obligacji skarbowych - pisze czwartkowy "New York Times". Na krótką metę może to być bolesne dla zadłużonych i pogrążonych w recesji Stanów Zjednoczonych.
Szefowie Gazpromu i Naftohazu jadą do Soczi
Szefowie rosyjskiego Gazpromu i ukraińskiego Naftohazu, Aleksiej Miller i Ołeh Dubyna, z Brukseli razem polecą do Soczi, nad Morzem Czarnym - podała w czwartek wieczorem agencja ITAR-TASS, powołując się na dobrze poinformowane źródło w stolicy Belgii.
"Chwała Bogu, z Polską wszystko uregulowane"
Premier Rosji Władimir Putin wyraził w czwartek zadowolenie ze stanu relacji z Polską w sferze tranzytu rosyjskiego gazu ziemnego do Europy Zachodniej.
Dwudziestu siedmiu ministrów karci Rosję i Ukrainę
Ministrowie spraw europejskich krajów UE przyjęli w czwartek wspólną deklarację, w której ocenili, że w konflikcie gazowym Ukraina i Rosja szkodzą swej wiarygodności, oraz zapowiedzieli przyspieszenie prac nad polityką bezpieczeństwa energetycznego.
Iran grozi Izraelowi, ale zakazał wyjazdu "kamizkaze"
Irański przywódca religijny ajatollah Ali Chamenei zakazał ochotnikom z tego kraju wyjazdów, by przeprowadzać samobójcze ataki bombowe przeciwko Izraelowi. Ostrzegł jednak, że Iran nie będzie szczędził wysiłków, żeby wspomóc Hamas w inny sposób.

mieszkania gdańsk mieszkania kraków Porta ksiazki Sklepy internetowe osCommerce ---------